4 lỗi bảo dưỡng khiến nắp hố ga nứt chân chim chỉ sau 7 ngày

Nắp hố ga ra khỏi khuôn còn phẳng, màu bê tông đều và cạnh sắc nét. Sang ngày thứ bảy, mặt nắp bắt đầu hiện những đường nứt mảnh như sợi tóc, đan thành mạng lưới. Nhiều xưởng đổ lỗi cho xi măng hoặc cát đá. Kinh nghiệm thực tế cho thấy phần lớn ca nứt như vậy xuất phát từ giai đoạn bảo dưỡng, không phải từ khâu trộn bê tông. Một cấp phối tốt vẫn hỏng nếu bê tông mất nước quá nhanh trong tuần đầu.

Đọc đúng vết nứt trước khi tìm thủ phạm

Mạng nứt mảnh chỉ nằm ở lớp vữa mặt

Một chiếc nắp hố ga bị nứt chân chim thường có hệ vết nứt nông, rộng chỉ vài phần mười milimét, chia mặt bê tông thành các ô nhỏ không đều. Chúng chỉ ăn sâu vài milimét vào lớp vữa bề mặt.

Cơ chế chính là co ngót. Khi nước bay hơi ở mặt nhanh hơn lượng nước thoát lên từ lõi bê tông, lớp vữa mặt co lại trong lúc cường độ chịu kéo còn rất thấp. Vết nứt hình thành ngay sau đó. Co ngót dẻo xảy ra trong vài giờ đầu. Co ngót khô lại làm các vết nứt lộ rõ dần ở những ngày kế tiếp. Vì vậy người ta thường chỉ nhìn thấy vết nứt vào khoảng ngày thứ ba đến ngày thứ bảy, dù nguyên nhân đã nằm sẵn từ ngày đầu.

Nứt bề mặt và nứt kết cấu là hai chuyện khác nhau

Trước khi kết luận, hãy phân loại vết nứt bằng các dấu hiệu sau:

• Nứt chân chim: mảnh, nông, tạo mạng ô, không chạy qua cạnh nắp và không làm lệch mép.
• Nứt kết cấu: dài, thường xuyên suốt bề dày ở vùng giữa nắp hoặc gần gối đỡ, có thể kèm lệch mép, rỉ nước hoặc vệt gỉ thép.

Nứt chân chim chưa làm mất khả năng chịu tải ngay lập tức. Tuy vậy, nước và muối vẫn len theo các vết nứt này, nhất là với nắp hố ga đúc sẵn đặt ngoài trời. Vì thế đây không phải lỗi thẩm mỹ đơn thuần.

Bốn lỗi bảo dưỡng làm bê tông nứt ngay tuần đầu

Lỗi thứ nhất: để mặt nắp khô dưới nắng và gió

Nhiều xưởng đổ xong rồi để khuôn ngoài sân vì thiếu chỗ. Nắng và gió hút nước khỏi mặt bê tông rất nhanh, và sản phẩm mỏng chịu thiệt nhiều nhất. Nắp hố ga bằng bê tông có diện tích mặt lớn so với thể tích, nên mất nước nhanh hơn hẳn các khối bê tông dày.

Dấu hiệu nhận biết: mạng nứt dày, phân bố đều trên mặt trên và xuất hiện sớm, đôi khi ngay trong ngày đầu. Mặt dưới sát khuôn gần như không nứt.

Cách xử lý như sau. Phủ ngay khi mặt bê tông se lại và hết bóng nước, bằng màng polyethylene, bạt hoặc bao tải ẩm. Nếu xưởng không thể tưới liên tục, hãy dùng hợp chất bảo dưỡng phun tạo màng. Khu vực đúc cần có mái che và vách chắn gió lùa. Trong 24 giờ đầu, mặt bê tông phải luôn ẩm, không được có vệt trắng khô.

Lỗi thứ hai: tưới nước sai thời điểm và sai cách

Tưới nước là việc đúng, nhưng tưới sai cách vẫn làm nắp hố ga nứt. Có ba tình huống hay gặp:

• Tưới khi mặt chưa se: nước làm trôi vữa, bề mặt bị rỗ và sần.
• Tưới ngắt quãng: bê tông lúc ướt lúc khô, giãn nở lặp đi lặp lại và sinh nứt mỏi.
• Tưới nước lạnh lên bê tông còn nóng do xi măng đang thủy hóa: chênh nhiệt đột ngột khiến lớp mặt co trước, lõi chưa kịp co theo.

Dấu hiệu nhận biết: vết nứt chạy theo vệt tưới, bề mặt loang màu, có chỗ bong lớp vữa mỏng.

Cách làm đúng là phun sương nhẹ và giữ ẩm liên tục, thay vì tưới nhiều đợt rời rạc. Nước tưới nên sạch, đạt yêu cầu theo TCVN 4506:2012 về nước cho bê tông và vữa, và có nhiệt độ gần với nhiệt độ bê tông. Cách hiệu quả hơn là phủ vải ẩm lên mặt nắp rồi mới tưới lên vải. Vải giữ nước lâu và tránh tia nước đập thẳng vào bề mặt còn non.

Lỗi thứ ba: tháo khuôn khi bê tông chưa đủ cường độ

Để quay vòng khuôn nhanh, một số xưởng tháo khuôn theo giờ cố định thay vì theo cường độ. Hậu quả là mép sứt, mặt cong nhẹ và xuất hiện vi nứt, vì bê tông chưa chịu nổi lực tách khuôn. Tháo khuôn vào buổi trưa nắng gắt còn làm mặt bê tông khô đột ngột.

Với nắp hố ga, thời điểm tháo khuôn nên căn cứ vào cường độ thực tế. Xưởng đúc mẫu thử cùng đợt, để cạnh sản phẩm trong cùng điều kiện bảo dưỡng, rồi nén thử theo TCVN 3118:2022. Chỉ tháo khuôn khi mẫu đạt ngưỡng cường độ tháo khuôn đã ghi trong hồ sơ cấp phối.

Dấu hiệu nhận biết: nứt và sứt tập trung ở cạnh, góc và quanh vị trí tách khuôn.

Có một hiểu nhầm đáng nói. Nhiều người nghĩ tháo khuôn xong là hết bảo dưỡng. Thực ra đây là lúc cả bốn cạnh và các mặt bên lộ ra không khí lần đầu. Hãy tháo vào sáng sớm hoặc chiều mát, rồi phủ và giữ ẩm lại ngay.

Lỗi thứ tư: di chuyển, xếp chồng và đưa vào chịu tải quá sớm

Lỗi này hay xảy ra khi gần đến hạn giao hàng. Nắp được nâng, xếp chồng hoặc lắp lên miệng hố khi bê tông chưa đủ tuổi. Có bốn điểm cần kiểm soát: vị trí móc nâng theo thiết kế, miếng kê gỗ đặt thẳng hàng giữa các lớp, số lớp xếp chồng không vượt quy định, và mặt nắp không bị va đập khi bốc xếp.

Dấu hiệu nhận biết: vết nứt xuất hiện quanh điểm kê và móc nâng, hoặc chạy ngang giữa nắp sau khi vận chuyển.

Với nắp hố thu nước đặt sát lòng đường, rủi ro còn lớn hơn. Xe cộ chạy qua ngay sau khi lắp đặt, và rung động liên tục tác động lên bê tông còn non. Cường độ thiết kế được xác định ở tuổi 28 ngày. Vì vậy, chỉ cho nắp hố ga chưa đủ tuổi chịu tải khi phiếu thử mẫu xác nhận cường độ đã đạt mức cho phép.

Quy trình giữ ẩm 7 ngày cho một lô nắp hố ga

TCVN 8828:2011 quy định về bảo dưỡng ẩm tự nhiên cho bê tông nặng. Theo tiêu chuẩn này, thời gian giữ ẩm tối thiểu thường là 7 ngày với xi măng poóc lăng thông thường, và có thể dài hơn khi dùng loại xi măng khác hoặc khi thời tiết nóng. Hãy đối chiếu với bản tiêu chuẩn hiện hành trước khi lập quy trình cho xưởng.

Hai mươi bốn giờ đầu

Sau khi đổ và hoàn thiện mặt, phủ kín nắp hố ga ngay khi bề mặt vừa se. Không để khuôn chịu nắng trực tiếp và không di chuyển khuôn trong giai đoạn này. Cứ vài giờ kiểm tra một lần. Nếu thấy vệt trắng khô, phun sương bổ sung ngay.

Ngày hai đến ngày bảy

Sau khi tháo khuôn theo cường độ, tiếp tục phủ vải hoặc màng và giữ ẩm đều. Mùa nắng nóng, nên đổ vào sáng sớm hoặc chiều mát và tăng số lần kiểm tra. Mùa mưa, cần che mưa cho bê tông còn non để nước mưa không rửa trôi vữa mặt. Nơi có gió mạnh, dựng thêm vách chắn.

Xưởng nên ghi nhật ký cho từng lô: giờ đổ, giờ phủ, nhiệt độ, giờ tháo khuôn và kết quả mẫu thử. Nhật ký giúp truy nguyên nhanh khi có sự cố. Đây cũng là bằng chứng chất lượng khi bàn giao cho chủ đầu tư.

Nắp hố ga đã nứt chân chim: nên sửa hay nên loại

Chốt cường độ trước khi quyết định

Trước hết cần biết cường độ thật của sản phẩm. Xưởng có thể dùng súng bật nảy theo TCVN 9334:2012 để đánh giá nhanh. Khi cần kết quả chính xác hơn, hãy khoan lấy mẫu lõi và nén thử. Lưu ý rằng súng bật nảy chỉ phản ánh lớp bề mặt, nên kết quả cần xem cùng các số liệu khác của lô.

Ngưỡng để giữ lại hoặc loại bỏ

Nếu vết nứt mảnh, nông, chưa lộ thép và cường độ đạt, có thể xử lý bề mặt bằng lớp phủ gốc xi măng polymer hoặc chất trám thẩm thấu để bịt đường nước. Nếu vết nứt dài, xuyên bề dày, lệch mép, có dấu hiệu gỉ thép hoặc cường độ không đạt, nên loại nắp và đúc lại. Đưa nắp lỗi ra đường chỉ chuyển rủi ro từ xưởng sang công trình. Nắp hố ga bằng bê tông chịu tải xe sẽ bộc lộ lỗi nhanh hơn nhiều so với nắp nằm trong kho.

Năm bước kiểm tra khi nhập hàng

Người mua cũng có thể phát hiện lỗi bảo dưỡng ngay lúc nhận hàng. Với mỗi lô nắp hố ga nhập về, hãy làm theo các bước sau:

• Hỏi phiếu thử mẫu nén và tuổi bê tông của lô, rồi đối chiếu với hồ sơ thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm, chẳng hạn bộ TCVN 10333:2014 về hố ga bê tông cốt thép thành mỏng đúc sẵn.
• Soi bề mặt dưới ánh sáng nghiêng để thấy các vết nứt mảnh.
• Kiểm tra cạnh và góc xem có sứt mẻ do tháo khuôn sớm hay không.
• Gõ nhẹ bằng búa nhỏ. Tiếng đanh là tốt, tiếng đục hoặc rè cần kiểm tra thêm.
• Quan sát cách kê xếp trên xe và tại kho, miếng kê phải thẳng hàng.

Một đơn vị sản xuất nghiêm túc sẽ sẵn sàng cung cấp nhật ký bảo dưỡng và kết quả thử mẫu cho lô nắp hố ga đúc sẵn hoặc nắp hố thu nước mà họ giao. Nếu không có hồ sơ này, hãy xem đó là tín hiệu cần thận trọng.

Bảy ngày đầu quyết định nhiều năm sau

Bê tông không đòi hỏi nhiều thứ trong tuần đầu. Nó chỉ cần đủ nước, đủ thời gian và không bị tác động mạnh. Bốn lỗi ở trên đều có chung gốc là sự vội vàng: vội tháo khuôn, vội tưới, vội giao, vội chịu tải. Một chiếc nắp hố ga bằng bê tông được chăm đủ bảy ngày sẽ phẳng mặt, kín nước và giữ được nhiều năm dưới bánh xe.

Nếu dự án của bạn cần nắp hố ga đúc sẵn hoặc nắp hố thu nước theo tải trọng cụ thể, hãy trao đổi với đội kỹ thuật để chọn đúng loại và nhận đầy đủ hồ sơ chất lượng đi kèm lô hàng.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com