Nội dung chính

1 8 NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ THÔNG HƠI BỂ PHỐT CỐNG BI GIÚP GIẢM MÙI NHÀ VỆ SINH TỐI ĐA

8 NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ THÔNG HƠI BỂ PHỐT CỐNG BI GIÚP GIẢM MÙI NHÀ VỆ SINH TỐI ĐA

Nếu phải chỉ ra một hạng mục “nhỏ nhưng gây hậu quả lớn” trong hệ thống bể phốt cống bi, thì đó gần như luôn là thông hơi bể phốt cống bi. Thực tế tại TP.HCM và các tỉnh công nghiệp miền Nam, rất nhiều công trình sử dụng cống bi bê tông làm bể phốt vẫn phát sinh tình trạng hôi nhà vệ sinh sau bàn giao, dù bể không thấm, thoát nước vẫn vận hành bình thường.

Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở kết cấu bể, mà nằm ở khí và áp suất trong hệ thống. Khi thông hơi bể phốt cống bi thiết kế hoặc thi công sai, áp suất sẽ bị dồn nén và đẩy khí thoát ngược qua bồn cầu, phễu thoát sàn hoặc các điểm yếu khác trong nhà vệ sinh.

Trong bối cảnh năm 2026, khi tiến độ hoàn thiện bị siết chặt và chi phí sửa chữa sau bàn giao ngày càng đắt đỏ, việc chuẩn hóa nguyên tắc thông hơi ngay từ đầu là cách rẻ nhất – hiệu quả nhất để “khóa mùi” bền vững. Bài viết này tổng hợp 8 nguyên tắc thiết kế và kiểm tra thực chiến, phù hợp cho chủ đầu tư, tổng thầu, tư vấn thiết kế và đội MEP/hạ tầng đang triển khai bể phốt bằng cống bi bê tông.

Hiểu đúng cơ chế: vì sao khí thoát ngược nhà vệ sinh xảy ra ở bể phốt cống bi?

Trong bể phốt cống bi và toàn bộ tuyến ống thoát, quá trình phân hủy kỵ khí liên tục sinh ra khí. Nếu thông hơi bể phốt cống bi không tạo được một “đường thoát ưu tiên” lên cao, khí sẽ chọn con đường dễ nhất để thoát ra – thường là đi ngược vào không gian sử dụng.

Hiện tượng này đặc biệt dễ xảy ra khi:

Xả nước đồng thời nhiều phòng (giờ cao điểm nhà trọ, nhà xưởng).
Tuyến ống thoát sau bể có nghẽn nhẹ, tạo chênh áp cục bộ.
Bẫy nước thoát sàn bị cạn, mất lớp nước ngăn mùi.

Đây là lý do vì sao các giải pháp khử mùi bằng hóa chất chỉ mang tính đối phó. Muốn xử lý tận gốc, bắt buộc phải làm đúng thông hơi bể phốt cống bi và kiểm soát các điểm ngăn mùi trong toàn hệ thống.

Nguyên tắc 1: Thông hơi phải liên tục – thông suốt – ưu tiên đường thẳng

Nguyên tắc nền tảng của thông hơi bể phốt cống bi là tạo ra một đường thoát khí liên tục, không đứt đoạn, không bị bóp tiết diện. Đường thông hơi càng thẳng, tổn thất áp suất càng thấp và khả năng khí bị đẩy ngược càng giảm.

Các sai lầm thường gặp gồm:

Ống thông hơi đi vòng vèo, co gấp nhiều lần.
Đổi tiết diện ống không hợp lý, chỗ lớn chỗ nhỏ.
Lắp quá nhiều phụ kiện chỉ để né kết cấu.

Nếu buộc phải đổi hướng, cần hạn chế số co, ưu tiên bán kính lớn và tránh tạo ra các đoạn “túi khí” trong đường ống.

Nguyên tắc 2: Đầu thoát thông hơi phải đặt cao, đúng vị trí, tránh cửa sổ và miệng hút gió

Không ít công trình làm đúng tuyến ống nhưng lại đặt đầu thoát thông hơi quá thấp hoặc gần khu vực sinh hoạt trên mái. Khi hướng gió thay đổi, mùi có thể bị kéo ngược trở lại công trình.

Với thông hơi bể phốt cống bi, cần đảm bảo:

Đầu thoát đặt ở vị trí cao, thông thoáng.
Tránh xa cửa sổ, miệng hút gió, lam thông gió.
Ưu tiên hướng thoát lên cao để khí nhanh loãng.

Đây là chi tiết nhỏ nhưng có thể quyết định việc công trình có bị phản ánh mùi sau bàn giao hay không.

Nguyên tắc 3: Không “chia sẻ” thông hơi sai mục đích giữa nhiều tuyến

Một lỗi khá phổ biến là nối chung thông hơi của bể phốt cống bi với các tuyến khác để tiết kiệm vật tư hoặc cho gọn hộp kỹ thuật. Cách làm này dễ tạo dòng khí chéo và gây khí thoát ngược nhà vệ sinh.

Khi thiết kế thông hơi bể phốt cống bi, cần tách bạch rõ:

Tuyến thông hơi chính phục vụ bể và hệ thống thoát.
Các tuyến phụ (nếu có) nhưng không được tạo áp lực ngược.

Nếu gộp sai, mùi có thể chạy vòng quanh công trình và rất khó truy nguyên khi đã hoàn thiện.

Nguyên tắc 4: Bẫy nước thoát sàn là “van một chiều” chống mùi – phải được bảo vệ

Trong toàn bộ hệ thống, bẫy nước thoát sàn là lớp phòng thủ cuối cùng để ngăn mùi xâm nhập không gian sống. Tuy nhiên, bẫy nước có thể bị cạn do ít sử dụng hoặc bị hút nước bởi chênh áp trong ống.

Để hỗ trợ thông hơi bể phốt cống bi và hạn chế mùi:

Chọn bẫy nước phù hợp, hạn chế loại dễ cạn.
Kiểm tra định kỳ các khu vực ít sử dụng như WC phụ, khu giặt.
Tránh tạo chênh áp lớn bằng cách bố trí thông hơi hợp lý cho ống đứng.

Rất nhiều ca “hôi nhà vệ sinh” thực chất không phải do bể, mà do bẫy nước mất tác dụng vì hệ thông hơi sai.

Nguyên tắc 5: Tránh hiện tượng hút xi-phông làm cạn bẫy nước

Khi xả nước mạnh, dòng chảy trong ống đứng có thể tạo vùng áp suất thấp, kéo nước trong bẫy đi theo – hiện tượng này gọi là hút xi-phông. Kết quả là bẫy nước thoát sàn bị cạn và mùi xâm nhập ngược vào nhà vệ sinh.

Để hạn chế, thông hơi bể phốt cống bi cần phối hợp chặt chẽ với thông hơi ống đứng:

Đảm bảo có đường cấp khí bù áp.
Tránh bố trí các đoạn ống ngang dài không được thông khí.
Hạn chế dồn quá nhiều thiết bị xả vào một nhánh nhỏ.

Ở các khu nhà trọ và nhà xưởng, rủi ro này đặc biệt cao do đỉnh tải sử dụng theo giờ.

Nguyên tắc 6: Tránh túi khí và điểm đọng nước trong đường thông hơi

Một lỗi thông hơi thường bị bỏ qua là tạo ra đoạn võng hoặc điểm đọng nước trong ống thông hơi. Khi nước ngưng tụ hoặc nước mưa lọt vào, đường thông hơi có thể bị “khóa” cục bộ.

Với thông hơi bể phốt cống bi, cần đảm bảo:

Ống thông hơi có độ dốc thoát nước ngưng phù hợp.
Không tạo đoạn võng.
Có giải pháp hạn chế nước mưa lọt vào đầu thoát nhưng không cản khí.

Nếu không kiểm soát, công trình sẽ gặp tình trạng “lúc hôi lúc không”, rất khó xử lý triệt để.

Nguyên tắc 7: Kiểm tra thông hơi bằng checklist trước khi bàn giao

Nhiều công trình đúng bản vẽ nhưng sai ở thi công: ống bị bóp méo, đầu thoát bị che kín hoặc bịt lại vì sợ mưa. Do đó, kiểm tra thông hơi phải là hạng mục bắt buộc trước nghiệm thu.

Checklist kiểm tra thông hơi (thực chiến):

Đường ống thông hơi liên tục, không đứt đoạn, không giảm tiết diện bất thường.
Số co gấp tối thiểu, không tạo túi khí.
Đầu thoát đúng vị trí, đúng cao độ, không bị che chắn.
Không có đoạn võng đọng nước.
Test xả đồng thời nhiều thiết bị, quan sát có khí thoát ngược nhà vệ sinh hay không.

Nguyên tắc 8: Khi có mùi, xử lý theo “cây quyết định” thay vì đoán mò

Để cách giảm mùi nhà vệ sinh hiệu quả, cần xử lý theo trình tự logic, tránh đục phá lan man:

Kiểm tra bẫy nước thoát sàn còn nước hay không.
Rà tuyến thông hơi bể phốt cống bi xem có bị che, đọng nước.
Test chênh áp bằng cách xả đồng thời nhiều thiết bị.
Kiểm tra tuyến thoát sau bể và hố ga có nghẽn cục bộ hay không.

Làm đúng trình tự này, đa phần sự cố mùi được xử lý mà không cần can thiệp vào kết cấu bể.

Bảng tổng hợp: Dấu hiệu – lỗi thông hơi – hướng xử lý nhanh

Dấu hiệu	Lỗi thông hơi thường gặp	Hướng xử lý ưu tiên
Mùi tăng khi xả nhiều	Thiếu đường thông khí, tạo chênh áp	Rà lại thông hơi, bổ sung cấp khí
Mùi lúc có lúc không	Ống thông hơi đọng nước	Chỉnh độ dốc, loại bỏ đoạn võng
Mùi nặng ở WC ít dùng	Bẫy nước thoát sàn bị cạn	Bổ sung nước, chọn bẫy phù hợp
Tiếng “ục ục” khi xả	Hút xi-phông làm cạn bẫy	Điều chỉnh thông hơi ống đứng

BÊ TÔNG MQB – HỖ TRỢ CHUẨN HÓA THÔNG HƠI BỂ PHỐT CỐNG BI

Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong cấu kiện bê tông hạ tầng, Bê Tông MQB thường xuyên hỗ trợ chủ đầu tư và nhà thầu miền Nam chuẩn hóa các điểm dễ gây khiếu nại sau bàn giao.
Đối với nhóm công trình sử dụng bể phốt cống bi, MQB tập trung:

Rà soát nguyên lý thông hơi bể phốt cống bi theo tải sử dụng thực tế.
Cung cấp checklist kiểm tra thông hơi trước khi hoàn thiện.
Tư vấn trình tự xử lý sự cố theo “cây quyết định” để giảm chi phí đục phá.

Kết luận

Mùi nhà vệ sinh về bản chất là bài toán khí và áp suất. Khi thông hơi bể phốt cống bi được thiết kế đúng 8 nguyên tắc: đường thẳng – liên tục, đầu thoát đặt cao, không gộp sai tuyến, bảo vệ bẫy nước, tránh hút xi-phông, tránh túi khí, kiểm tra theo checklist và xử lý theo cây quyết định, nguy cơ phát sinh mùi sau bàn giao sẽ giảm mạnh.

Nếu anh đang triển khai công trình tại TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Vũng Tàu và cần checklist kiểm tra thông hơi trước nghiệm thu, hãy liên hệ MQB để được tư vấn kỹ thuật.

Bài viết tham khảo

Thông Tin Liên Hệ

HOTLINE: 0906 39 18 63 – 0906 86 26 96 – 0915 29 68 96 (Zalo)
Máy bàn: 02862 789 955
Website: betongmqb.com | vlxdminhquan.com | khuonbetong.com
Email: minhquanmqb2015@gmail.com

FAQ

1) Vì sao thông hơi bể phốt cống bi đúng vẫn có mùi nhà vệ sinh?
Thường do bẫy nước thoát sàn bị cạn hoặc bị hút xi-phông khi xả mạnh. Khi thông hơi bể phốt cống bi hoạt động nhưng bẫy nước mất nước, mùi vẫn có thể xâm nhập.

2) Dấu hiệu nào cho thấy khí thoát ngược do lỗi thông hơi?
Hay gặp tiếng “ục ục” khi xả, mùi tăng giờ cao điểm. Đây là dấu hiệu thông hơi bể phốt cống bi không cấp đủ khí bù áp hoặc đầu thoát bị cản.

3) Kiểm tra thông hơi nhanh tại hiện trường nên làm thế nào?
Xả đồng thời nhiều thiết bị, quan sát khí thoát ngược, kiểm tra đầu thoát và đoạn võng đọng nước. Đây là cách kiểm tra thực chiến trước bàn giao.

4) Lỗi nào khiến mùi lúc có lúc không?
Thường là túi khí hoặc đoạn đọng nước trong ống thông hơi. Khi điều kiện áp suất thay đổi, mùi xuất hiện thất thường.

5) Cách giảm mùi nhà vệ sinh bền vững nhất là gì?
Kết hợp thông hơi bể phốt cống bi đúng nguyên tắc với bẫy nước thoát sàn hoạt động ổn định và checklist kiểm tra trước bàn giao.