Bóc tách các kích thước bó vỉa bê tông phổ biến nhất

Chọn sai kích thước bó vỉa, công trình sẽ lộ lỗi rất nhanh. Vỉa quá thấp thì xe leo lên vỉa hè. Vỉa quá cao thì lối vào nhà dân thành bậc thang. Viên quá nặng thì đội thợ phải thuê thêm cẩu. Vì vậy, trước khi đặt hàng, bạn cần nắm rõ các kích thước bó vỉa bê tông đang dùng nhiều nhất trên thị trường và mỗi loại phù hợp với việc gì.

Bó vỉa bê tông đúc sẵn dùng để làm gì?

Bó vỉa là cấu kiện chạy dọc mép đường, mép vỉa hè, dải phân cách hoặc quanh bồn cây. Bó vỉa bê tông đúc sẵn được sản xuất trong khuôn tại nhà máy, sau đó vận chuyển ra công trường và lắp thành tuyến. Một tuyến bó vỉa thường đảm nhận các việc sau:

• Phân định ranh giới giữa lòng đường, vỉa hè và dải cây xanh.
• Giữ ổn định lớp nền và lớp gạch lát phía sau, không để vật liệu bị xô ra ngoài.
• Dẫn nước mưa chảy dọc mép đường về hố ga.
• Chắn hoặc cho phép bánh xe vượt qua, tùy kiểu vỉa được chọn.

So với đổ bê tông tại chỗ, loại đúc sẵn có hai lợi thế rõ rệt. Thứ nhất, cấp phối và thời gian bảo dưỡng được kiểm soát trong nhà máy nên chất lượng các viên khá đồng đều. Thứ hai, công trường chỉ cần lắp ráp, không phải ghép cốp pha, chờ bê tông đông cứng, nên tiến độ nhanh hơn và ít phụ thuộc thời tiết.

Cấu tạo bó vỉa không cốt thép

Bó vỉa không cốt thép là loại được đúc hoàn toàn bằng bê tông, bên trong không có lưới hay thanh thép. Cách làm này phù hợp vì bó vỉa chủ yếu chịu nén và chịu tải ngang nhẹ từ bánh xe hoặc từ lớp nền phía sau. Chiều dài mỗi viên chỉ khoảng 1 m, ngắn nên ít bị uốn.

Chất lượng của loại này phụ thuộc gần như toàn bộ vào bê tông. Mác bê tông thường dùng là M200 hoặc M300. Cốt liệu phải sạch, cấp phối phải đúng và viên đúc phải được bảo dưỡng đủ ngày. Nếu bê tông yếu hoặc rỗ, viên sẽ dễ sứt góc và nứt khi vận chuyển, vì không có thép giữ lại.

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 10797:2015

Sản phẩm này có tiêu chuẩn riêng là TCVN 10797:2015 “Sản phẩm bó vỉa bê tông đúc sẵn”, do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2015. Tiêu chuẩn áp dụng cho bó vỉa dùng trong hạ tầng giao thông đô thị, gồm bó hè đường, dải phân cách và đảo giao thông.

Tiêu chuẩn cũng nêu các hình thức liên kết nối giữa hai viên liền nhau. Có ba kiểu: tiếp xúc (ký hiệu NTX), âm dương (ký hiệu NAD) và tự chèn (ký hiệu NTC). Ngoài ra, phụ lục A giới thiệu một số dạng bó vỉa dị hình để dùng cho những vị trí đặc biệt.

Với người mua, cách làm thực tế là yêu cầu nhà cung cấp xuất trình phiếu kết quả thử nghiệm của lô hàng và đối chiếu với tiêu chuẩn này cùng hồ sơ thiết kế. Các thông số cụ thể về sai số hay cường độ bạn nên đọc trực tiếp trong toàn văn tiêu chuẩn thay vì nhớ theo lời truyền miệng.

Các kích thước bó vỉa bê tông thông dụng theo công năng

Phần lớn bó vỉa trên thị trường có chiều dài 1 m. Chiều rộng đáy và chiều cao thay đổi theo mục đích sử dụng. Trong bài này, kích thước được ghi theo thứ tự rộng x cao x dài. Có thể chia thành ba nhóm: bó vỉa vát, bó vỉa đứng và bó vỉa nhỏ.

Bó vỉa vát: xe có thể vượt qua

Bó vỉa vát có mặt ngoài nghiêng một góc lớn. Bánh xe máy và ô tô có thể leo lên vỉa hè hoặc lối vào nhà mà không bị cọ vào cạnh vuông, nên lốp ít bị hư hại. Hai quy cách phổ biến nhất là:

Bó vỉa vát 23x26x100 cm. Rộng đáy 23 cm, cao 26 cm. Đây là loại dùng nhiều nhất ở vỉa hè các khu đô thị mới. Chiều cao 26 cm đủ để định hình mép vỉa hè nhưng không quá cao để xe dân sinh ra vào.

Bó vỉa vát 20x30x100 cm. Rộng đáy 20 cm, cao 30 cm. Loại này hợp với tuyến đường có cốt nền vỉa hè cao hơn lòng đường khá nhiều. Viên cao hơn nên giữ được lớp nền dày phía sau, đồng thời thân vỉa gọn hơn.

Khi chọn nhóm vát, bạn nên để ý đến vị trí các lối ra vào. Chỗ nào xe ra vào thường xuyên thì mặt vát giúp giảm va chạm. Chỗ nào chỉ cần phân ranh giới mà không cho xe lên thì nên cân nhắc nhóm vỉa đứng.

Bó vỉa đứng: xe không thể vượt qua

Bó vỉa đứng có mặt ngoài gần như thẳng, hoặc chỉ vát nhẹ ở đỉnh. Chiều cao lớn hơn nhóm vát, mục đích là chắn bánh xe để phương tiện không leo lên làm hỏng vỉa hè hay dải phân cách. Ba quy cách thường gặp:

• 18x30x100 cm: rộng đáy 18 cm, cao 30 cm. Đây là kích thước tiêu chuẩn cho dải phân cách làn đường và đảo giao thông lớn.
• 15x30x100 cm: rộng đáy 15 cm, cao 30 cm. Dùng cho đoạn vỉa hè phố đi bộ và khu vực cấm dừng đỗ xe.
• 20x50x100 cm: rộng 20 cm, cao đến 50 cm. Chuyên dùng cho quốc lộ, cao tốc và bùng binh lớn, nơi cần mức an toàn giao thông cao nhất.

Điểm cần phân biệt là loại 15×30 và loại 18×30 có cùng chiều cao nhưng khác bề rộng đáy. Loại 18 cm vững hơn, hợp với dải phân cách chịu tác động liên tục từ xe. Loại 15 cm gọn và nhẹ hơn, hợp với khu đi bộ nơi tải va chạm thấp. Loại 20×50 là viên lớn nhất trong nhóm nên cần thiết bị nâng khi thi công, chi tiết ở phần trọng lượng bên dưới.

Bó vỉa nhỏ và bó vỉa bồn cây

Nhóm này có kích thước nhỏ gọn, trọng lượng nhẹ, thợ có thể bê tay và đặt vào vị trí mà không cần máy. Chúng không chịu tác động của xe mà dùng để quây gốc cây, bồn hoa, tiểu cảnh hoặc phân tách các lối đi bộ nhỏ trong khu dân cư.

Với bó vỉa bồn cây, hai quy cách hay gặp là 10x15x100 cm và 10x20x100 cm. Loại 10×15 hợp với bồn hoa thấp, luống cỏ, mép lối đi. Loại 10×20 cao hơn một chút nên giữ đất tốt hơn ở những chỗ có cây lớn hoặc nền đất đắp cao.

Ngoài ra còn có bó vỉa nhỏ hè phố 18x22x100 cm. Viên này lớn hơn loại quây bồn cây, thường dùng cho vỉa hè công viên và đường nội bộ, nơi xe chạy chậm và ít.

Bảng trọng lượng bó vỉa theo kích thước

Trọng lượng ảnh hưởng trực tiếp đến cách vận chuyển, số nhân công và thiết bị cần có. Các viên dưới đây được đúc từ bê tông mác cao, thường là M200 hoặc M300, nên khá nặng so với kích thước:

Đây là số liệu tham khảo. Trọng lượng thực tế có thể chênh lệch tùy cấp phối, loại cốt liệu và độ ẩm của viên lúc cân. Khi lập kế hoạch vận chuyển, bạn nên hỏi nhà cung cấp trọng lượng thực của lô hàng đối với từng kích thước bó vỉa bê tông đã chọn.

Từ bảng này có thể rút ra vài kinh nghiệm thi công:

Loại khoảng 90 đến 105 kg thường cần hai người khiêng hoặc một xe nâng tay nhỏ. Loại 120 kg nên có dụng cụ kẹp hoặc ba người phối hợp để tránh dập tay và sứt góc. Loại 230 kg chắc chắn phải có cẩu hoặc xe nâng, không nên khiêng thủ công vì rất dễ gây tai nạn lao động và làm hỏng viên.

Khi bốc xếp lên xe, nên đặt viên đứng hoặc nghiêng theo hướng chịu lực tốt, có lót gỗ hoặc cao su giữa các lớp để cạnh không va vào nhau. Vì không có cốt thép, một cú va mạnh vào cạnh viên đã đủ làm mẻ góc.

Cách chọn kích thước bó vỉa bê tông phù hợp với công trình

Không có loại nào tốt nhất cho mọi công trình. Điều quan trọng là chọn đúng loại cho đúng vị trí. Bạn có thể dựa vào ba yếu tố dưới đây.

Chọn theo loại đường và tốc độ xe

Đường nội bộ, khu dân cư, công viên có xe chạy chậm. Ở đây vỉa nhỏ như 18×22 hoặc vỉa vát 23×26 là đủ. Đường đô thị có nhiều làn thường dùng vỉa vát 23×26 cho mép vỉa hè và vỉa đứng 18×30 cho dải phân cách. Quốc lộ, cao tốc, bùng binh lớn nên chọn loại 20×50 để chắn xe hiệu quả.

Nguyên tắc chung: nơi xe có nhu cầu leo lên thì dùng vỉa vát. Nơi cần chặn xe thì dùng vỉa đứng. Nơi chỉ phân ranh giới cảnh quan thì dùng vỉa nhỏ.

Chọn theo chênh cao độ

Cao độ giữa lòng đường và mặt vỉa hè quyết định chiều cao viên. Nếu vỉa hè cao hơn lòng đường nhiều thì chọn viên cao như 20×30 để giữ được lớp nền dày. Nếu độ chênh thấp thì viên 23×26 là hợp lý. Chọn viên quá thấp sẽ làm lộ lớp nền và dễ lún, còn chọn quá cao sẽ tốn vật liệu và gây bất tiện khi qua lại.

Hãy đo cao độ thực tế tại hiện trường, đừng chỉ dựa vào bản vẽ cũ. Nền đường sau nhiều năm có thể đã thay đổi so với hồ sơ ban đầu.

Chọn theo nhân công và thiết bị

Công trình nhỏ, mặt bằng hẹp, không vào được xe cẩu thì nên ưu tiên viên dưới 120 kg. Tuyến dài, có máy móc đi kèm thì có thể dùng viên lớn để giảm số mối nối và rút ngắn thời gian. Hãy xét cả chi phí nhân công và rủi ro an toàn trước khi quyết định, đừng chỉ nhìn vào quy cách trên giấy.

Khi tổng hợp ba yếu tố trên, bạn sẽ thu hẹp được danh sách xuống còn một hoặc hai kích thước bó vỉa bê tông thật sự cần cho dự án. Lúc đó trao đổi với nhà cung cấp sẽ nhanh hơn rất nhiều.

Thi công bó vỉa bê tông đúc sẵn đúng kỹ thuật

Chọn đúng kích thước mới là một nửa việc. Nửa còn lại là lắp đặt. Một tuyến bó vỉa thẳng, chắc và đều mạch phụ thuộc vào cách làm nền và cách đặt từng viên.

Chuẩn bị nền và định vị tuyến

Trước hết, xác định tim tuyến và cao độ đỉnh vỉa theo hồ sơ thiết kế. Căng dây dọc theo tuyến để làm chuẩn cho cả hàng viên. Nền phải được đào đúng cao độ, loại bỏ đất yếu, đầm chặt rồi mới trải lớp đệm.

Lớp đệm thường là cát, đá mạt hoặc vữa xi măng cát, dày đều. Lớp này giúp viên ngồi đều, không kênh. Nếu nền lún cục bộ thì sau vài tháng tuyến vỉa sẽ gợn sóng, rất khó sửa.

Lắp đặt và chèn mạch

Đặt từng viên theo dây căng, kiểm tra cao độ và độ thẳng bằng thước và ni vô. Gõ nhẹ bằng búa cao su để viên ngồi xuống lớp đệm. Mạch nối giữa hai viên nên nhỏ và đều, thường từ vài milimet đến khoảng 1 cm tùy thiết kế, sau đó chèn bằng vữa xi măng cát.

Với những tuyến dùng kiểu liên kết âm dương hoặc tự chèn, hai viên khớp vào nhau nên cần đặt cẩn thận để các mặt khớp ăn đúng vị trí. Ở các đoạn cong, có thể dùng viên cong theo bán kính hoặc viên thẳng ngắn lắp nối tiếp, tùy thiết kế.

Sau khi đặt xong, đắp và đầm lớp đất hoặc bê tông lưng phía sau để giữ vỉa không bị xô ngang. Tránh cho xe nặng chạy sát mép khi vữa chưa đủ cường độ.

Kiểm tra viên khi nhận hàng

Nhiều lỗi của tuyến vỉa bắt nguồn từ lô hàng không đạt từ đầu. Khi nhận hàng, bạn nên kiểm tra các mục sau:

• Đo kích thước thực tế bằng thước thép, so với quy cách đã đặt và sai số cho phép theo hồ sơ thiết kế hoặc tiêu chuẩn.
• Quan sát mặt ngoài: phẳng, đều màu, không rỗ tổ ong, không nứt chân chim.
• Kiểm tra cạnh và góc: không sứt mẻ nghiêm trọng, không vênh.
• Đối chiếu mác bê tông và phiếu kết quả thử nghiệm của lô hàng.
• Xem lại cách xếp hàng trên xe và tình trạng viên sau vận chuyển.

Những viên bị nứt thân hoặc mẻ lớn nên loại ra ngay tại chỗ. Cố lắp vào tuyến sẽ làm mất thẩm mỹ và giảm tuổi thọ của cả đoạn.

Những lỗi thường gặp khi chọn và dùng bó vỉa

Qua nhiều công trình, có vài lỗi lặp lại thường xuyên mà bạn có thể tránh được ngay từ đầu.

Chọn theo thói quen mà không đo hiện trường. Nhiều người đặt cùng một quy cách cho mọi tuyến. Kết quả là chỗ thì thấp, chỗ thì cao hơn nhu cầu. Mỗi tuyến cần được xem xét theo cao độ và công năng riêng.

Dùng vỉa vát ở nơi cần chắn xe. Mặt vát cho phép bánh xe leo lên. Nếu vỉa hè là khu đi bộ hoặc có bồn cây sát mép, xe sẽ lên đỗ và làm hỏng kết cấu. Chỗ này phải dùng vỉa đứng.

Dùng vỉa nhỏ ở nơi chịu va chạm xe. Viên quây bồn cây chỉ giữ đất và phân ranh giới. Đặt chúng ở mép đường có xe chạy sẽ gây nứt vỡ nhanh chóng.

Bỏ qua giới hạn của bó vỉa không cốt thép ở vị trí chịu tải nặng. Loại này hoạt động tốt trong điều kiện sử dụng thông thường. Ở những chỗ xe tải nặng thường xuyên cán lên hoặc va vào, bạn nên trao đổi với đơn vị thiết kế để chọn loại phù hợp thay vì tự quyết.

Thi công nền sơ sài. Viên tốt đến đâu cũng không chống nổi nền lún. Đầm kỹ nền và làm lớp đệm đều luôn rẻ hơn nhiều so với tháo ra làm lại.

Câu hỏi thường gặp

Kích thước bó vỉa bê tông phổ biến nhất hiện nay là loại nào?
Loại vát 23x26x100 cm được dùng nhiều nhất, đặc biệt ở vỉa hè các khu đô thị mới. Chiều cao vừa phải, mặt vát cho phép xe ra vào lối nhà mà không gây hại cho lốp.

Bó vỉa không cốt thép có đủ bền không?
Với vai trò phân ranh giới, giữ nền và chắn xe trong điều kiện sử dụng thông thường thì đủ bền, miễn là bê tông đạt mác thiết kế và viên được bảo dưỡng đúng cách. Với vị trí chịu tải đặc biệt, hãy hỏi ý kiến đơn vị thiết kế.

Bó vỉa bồn cây nên chọn 10×15 hay 10×20?
Nếu bồn hoa thấp và đất ít, loại 10×15 là đủ. Nếu quây gốc cây lớn hoặc nền đất đắp cao hơn mặt lối đi, loại 10×20 giữ đất tốt hơn.

Có cần chứng chỉ khi mua bó vỉa bê tông đúc sẵn không?
Có. Bạn nên yêu cầu phiếu kết quả thử nghiệm của lô hàng và đối chiếu với TCVN 10797:2015 cùng yêu cầu trong hồ sơ thiết kế của dự án.

Chốt lại trước khi đặt hàng

Mỗi công trình cần một lựa chọn riêng. Vát 23×26 hoặc 20×30 cho nơi xe phải ra vào. Đứng 15×30, 18×30 hoặc 20×50 cho nơi phải chặn xe. Loại 10×15, 10×20 và 18×22 cho bồn cây và đường nội bộ. Hãy đo cao độ hiện trường, xét tải trọng xe và khả năng thi công, rồi mới chốt quy cách.

Nếu bạn đang cần tư vấn kích thước bó vỉa bê tông cho một tuyến cụ thể, hãy gửi bản vẽ hoặc ảnh hiện trạng và yêu cầu sử dụng. Việc chọn đúng ngay từ đầu giúp bạn tiết kiệm thời gian, nhân công và tránh phải sửa lại sau khi công trình đã đưa vào sử dụng.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com