Gạch ốp bờ kè có dễ bị xô lệch khi mưa lớn?

Nước mới là nguyên nhân, cơn mưa chỉ là cái cớ

Bờ kè giữ đất ở phía trong, lớp ốp bảo vệ mái dốc phía ngoài. Khi mưa lớn, nước ngấm vào đất sau lưng kè, đất nặng hơn và đẩy ra phía trước mạnh hơn. Nếu nước không thoát kịp, lực này dồn lên lớp ốp. Lúc đó gạch ốp bờ kè phải chịu thêm một lực mà thiết kế ban đầu không tính đến.

Vì vậy cùng một lớp gạch taluy, chỗ có thoát nước tốt thì đứng yên, chỗ nước bị nhốt thì bung mạch. Khác biệt nằm ở phía sau lưng gạch, nơi mắt thường không nhìn thấy.

Ba đường nước gây hại cho mái dốc

• Nước chảy mặt: đổ từ đỉnh dốc xuống, xói rãnh ở mép trên và các mạch hở.
• Nước ngấm sau lưng: làm đất bão hòa, nặng và mất khả năng tự đứng.
• Nước triều lên xuống: hút và đẩy đất ở chân kè, làm hàng gạch dưới cùng mất chỗ tựa.

Công trình ven kênh rạch ở TPHCM thường chịu cả ba cùng lúc. Vì vậy cần xử lý đồng bộ, không chỉ chăm vào lớp mặt.

Dấu hiệu cho thấy nước đang làm việc

Mạch giữa các tấm toác ra, đất lộ qua khe, một vài tấm hạ thấp so với tấm bên cạnh, hoặc vệt nước đục chảy ra chân kè sau mưa. Gặp một trong các dấu hiệu này, hãy kiểm tra thoát nước phía sau trước. Chỉ trám lại mạch bên ngoài thì nguyên nhân vẫn còn nguyên.

Tấm đúc sẵn giữ mái dốc đều và khít

Gạch ốp bờ kè là tấm bê tông đúc sẵn dùng để ốp mái dốc của bờ kè, mương, kênh và sân có độ dốc. Đúc trong khuôn nên kích thước đồng đều, các tấm xếp khít và mạch thẳng. Lớp ốp liền mạch phân tán dòng nước chảy mặt, thay vì để nước dồn vào một điểm rồi xói thành rãnh.

Với chủ công trình, lợi ích là mái dốc ít bị xói lõm sau mỗi cơn mưa. Khi một tấm hư, bạn chỉ thay đúng tấm đó, không phải làm lại cả đoạn. Gạch taluy còn giúp mặt kè gọn gàng, dễ vệ sinh và dễ kiểm tra bằng mắt, vì mạch thẳng cho thấy ngay chỗ nào đã dịch chuyển. Phát hiện sớm một tấm lệch luôn rẻ hơn nhiều so với việc phát hiện khi cả mảng đã sụt.

Kích thước, độ dày và kiểu ghép khác nhau tùy từng loại. Hãy hỏi nhà cung cấp thông số của đúng lô bạn nhận, rồi đối chiếu với bản vẽ và độ dốc mái. Chất lượng của gạch ốp bờ kè chỉ phát huy khi thông số khớp với điều kiện thực tế của công trình.

Nền và chân kè quyết định lớp ốp có đứng yên không

Lớp ốp chỉ bền khi phần nó tựa vào bền. Phần lớn sự cố xô lệch của gạch ốp bờ kè bắt đầu từ mái đất và chân kè, không phải từ viên gạch.

Mái đất: đầm chặt và tạo mặt phẳng

Mái dốc cần được sửa đúng độ nghiêng, bóc bỏ rễ cây, rác và đất mùn, rồi đầm từng lớp mỏng. Mặt đất phẳng giúp các tấm gạch taluy tiếp xúc đều, không có chỗ hẫng. Chỗ hẫng là nơi nước chui vào và khoét rỗng đất dần dần, đến khi tấm gạch mất chỗ tựa thì trượt.

Chân kè: nơi chịu tác động nhiều nhất

Chân kè là điểm nước triều và dòng chảy tác động trực tiếp. Hàng gạch dưới cùng cần có dầm hoặc bậc chặn bằng bê tông, đặt đủ sâu theo thiết kế kỹ thuật của công trình. Hàng này mất chỗ tựa thì cả mái ốp phía trên trượt theo. Ở những khu đất yếu ven sông như Nhà Bè, Bình Chánh hay Cần Giờ, nên gia cố chân kỹ hơn và dùng vải địa kỹ thuật để đất không trôi qua khe.

Thoát nước sau lưng lớp ốp: chi tiết nhỏ, tác dụng lớn

Thoát nước phía sau là chi tiết ít người để ý nhưng quyết định việc gạch ốp bờ kè có bung hay không. Nước ngấm vào phải có đường ra. Nếu không, áp lực tích tụ sau mỗi trận mưa và cuối cùng đẩy tấm gạch ra khỏi vị trí.

Các hạng mục thường dùng, tùy thiết kế từng công trình:

• Lớp đá dăm hoặc cấp phối sạch sau lưng tấm, để nước chảy ngang xuống chân kè.
• Vải địa kỹ thuật ngăn lớp đất, giữ đất không trôi theo nước.
• Lỗ hoặc khe thoát nước đặt đúng vị trí theo bản vẽ.
• Rãnh thu ở đỉnh dốc, chặn nước chảy mặt đổ thẳng lên mái.

Nước mưa nhờ đó đi ra theo đường đã định, lớp ốp không bị đẩy. Lớp thoát nước làm đúng giúp gạch taluy giữ vị trí lâu hơn, và chủ công trình đỡ lo cảnh sáng hôm sau mưa lớn đã thấy mạch toác.

Mưa chiều và triều cường: điều kiện riêng của TPHCM

Mưa ở TPHCM thường ngắn nhưng dồn, lượng nước đổ xuống trong thời gian rất ngắn. Mái dốc không có rãnh thu sẽ hứng toàn bộ nước từ đường và sân phía trên. Mùa triều cường, nước trong kênh dâng cao rồi rút nhanh. Lúc đó đất sau lưng kè còn bão hòa trong khi nước bên ngoài đã rút, tạo chênh lệch áp lực đẩy lớp ốp ra phía ngoài.

Với gạch ốp bờ kè ở khu vực thấp, cần tính cao độ đỉnh ốp so với mực triều, đặt rãnh thu ở đỉnh và để lớp thoát nước sau lưng hoạt động được cả khi nước ngoài rút nhanh. Công trình làm theo điều kiện thực tế sẽ ổn định hơn nhiều so với áp dụng một bản vẽ chung cho mọi nơi.

Thi công theo đúng thứ tự để lớp ốp không xô

Gạch ốp bờ kè được lắp từ chân lên đỉnh, từng hàng một. Làm ngược lại thì các hàng trên không có chỗ tựa và dễ trượt khi chịu nước. Trình tự chung như sau:

1. Khảo sát mái dốc, mực nước và các điểm thoát nước hiện hữu.
2. Sửa mái đất, đầm chặt và tạo mặt phẳng đúng độ dốc.
3. Làm chân kè, đặt lớp thoát nước và vải địa kỹ thuật theo bản vẽ.
4. Lắp từng hàng gạch từ chân lên đỉnh, căng dây để giữ thẳng.
5. Chèn mạch, hoàn thiện đỉnh ốp và làm rãnh thu nước phía trên.

   

Lắp từ chân lên đỉnh, căng dây từng hàng

Mỗi hàng cần căng dây theo cả phương ngang và độ dốc. Tấm đặt xong phải tiếp xúc đều với nền, gõ nhẹ không thấy rung. Lệch nhỏ ở hàng dưới sẽ nhân lên ở các hàng phía trên, nên nghiệm thu từng hàng trước khi sang hàng kế tiếp. Làm kỹ ở bước này giúp mặt kè phẳng và nước chảy đều, không đọng ở một vài tấm trũng.

Chèn mạch và hoàn thiện đỉnh ốp

Đỉnh ốp là nơi nước chảy mặt đổ xuống đầu tiên, nên cần xử lý chắc. Gạch taluy ở hàng đỉnh phải được giữ chặt, có gờ hoặc rãnh thu để nước không chảy vòng ra sau lưng tấm. Mạch giữa các tấm được chèn theo đúng vật liệu thiết kế, bám sát hướng dẫn của nhà sản xuất loại gạch bạn chọn. Đỉnh ốp kín là cách rẻ nhất để ngăn nước chui vào phía sau.

Chọn loại theo độ dốc và vị trí

Không có một loại duy nhất hợp mọi bờ kè. Độ dốc mái, tốc độ dòng chảy và mức độ tác động của triều quyết định loại và cách ghép phù hợp.

Mái dốc nhẹ, mương và kênh nhỏ

Ở những vị trí nước chảy chậm, gạch ốp bờ kè thường được dùng chủ yếu để chống xói và giữ mái dốc gọn. Yêu cầu ở đây là mạch kín, nền phẳng và rãnh thu đỉnh dốc đủ khả năng chặn nước mặt. Làm đúng thì mái dốc giữ hình dạng nhiều năm mà ít phải bảo trì.

Bờ kè lớn, dòng chảy mạnh

Với bờ kè ven sông hay kênh lớn, nước tác động mạnh hơn và liên tục hơn. Gạch taluy cho vị trí này cần chọn theo thông số do nhà sản xuất cung cấp, kèm chân kè sâu và lớp thoát nước đầy đủ. Hãy gửi cho nhà cung cấp thông tin về độ dốc, chiều cao mái và mực nước thường gặp để chọn loại phù hợp, thay vì chọn theo mẫu có sẵn.

Kiểm tra hàng khi nhận

Gạch ốp bờ kè cần đồng đều thì mạch mới đều. Khi hàng đến công trình, hãy kiểm tra:

• Cạnh thẳng, góc không sứt, mặt không nứt chân chim.
• Các tấm cùng kích thước, đặt cạnh nhau mạch đều.
• Màu giữa các pallet đồng nhất, nhất là khi giao nhiều đợt.
• Thông số của đúng lô hàng khớp với bản vẽ.

Ghép thử vài tấm cạnh nhau trước khi lắp. Phát hiện sớm tấm lệch giúp đổi hàng kịp thời, tránh cảnh lắp xong mới thấy mạch gãy.

Sau mưa lớn: kiểm tra và xử lý

Phát hiện sớm là cách tốt nhất để sự cố nhỏ không thành sự cố lớn. Sau những cơn mưa lớn, nhất là các trận đầu mùa, nên đi kiểm tra mái kè.

Đi một vòng khi mái dốc còn ướt

Quan sát gạch ốp bờ kè theo từng đoạn. Chỗ nào có vệt nước đục chảy ra, mạch toác hoặc tấm hạ thấp là chỗ cần xem kỹ. Chụp ảnh và đánh dấu vị trí để theo dõi qua các trận mưa sau. Nếu một điểm liên tục xuất hiện dấu hiệu, nguyên nhân thường nằm ở thoát nước phía sau, không nằm ở lớp ốp.

Sửa từng tấm, không phá cả đoạn

Khi cần sửa, nhấc đúng tấm bị lệch, kiểm tra nền bên dưới, bù đá hoặc đất đầm lại, rồi lắp gạch taluy về vị trí. Nên giữ vài tấm dự phòng cùng lô để khớp màu và kích thước. Sửa từng điểm chỉ tốn vài tấm và ít công, trong khi để lệch lan rộng thì phải làm lại cả mảng.

Tính khối lượng và đặt đủ một lần

Số tấm cần đặt tính từ diện tích mái ốp, cộng hao hụt ở mép, góc và quanh vật cản. Hãy đo chiều dài và chiều cao mái dốc theo từng đoạn, vì mỗi đoạn có thể khác độ dốc. Với gạch ốp bờ kè, nên đặt đủ trong một lần kèm phần dự phòng, vì tấm đặt thêm về sau dễ lệch màu giữa các lô. Đừng quên vật tư đi kèm: đá dăm, vải địa kỹ thuật, vật liệu chèn mạch và phần chân kè.

Mái kè đứng yên bắt đầu từ phía sau lớp gạch

Gạch ốp bờ kè có xô lệch khi mưa lớn hay không phụ thuộc vào những gì nằm sau và dưới nó: đất được đầm, chân kè được giữ, nước có lối thoát và mạch được chèn đúng. Làm đủ các việc này thì gạch ốp bờ kè đứng yên qua nhiều mùa mưa. Nếu bạn đang chuẩn bị ốp kè, mương hay mái dốc tại TPHCM, hãy gửi cho MQB ảnh hiện trạng, chiều dài, độ dốc và vị trí công trình. Chúng tôi sẽ bóc khối lượng theo mặt bằng thực tế để bạn chủ động trước khi thi công.

Nhận báo giá gạch ốp bờ kè cho công trình của bạn

Bạn chỉ cần gửi chiều dài, độ dốc mái, vị trí công trình và vài ảnh hiện trạng. MQB sẽ bóc khối lượng gạch ốp bờ kè theo mặt bằng thực tế và gửi báo giá chi tiết từng hạng mục để bạn dễ đối chiếu trước khi đặt hàng.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com