Gạch con sâu lát vỉa hè: Những yếu tố cần tính trước khi thi công

Khóa vào nhau thay vì dán vào nhau

Mỗi viên gạch con sâu có biên dạng so le, hai đầu bo lượn, khi ghép lại không tạo đường thẳng liên tục. Khi bánh xe hay bước chân đi qua, lực lan sang các viên xung quanh thay vì dồn vào một khe. Đó là nguyên lý của gạch tự chèn: các viên khóa nhau nhờ cát lấp khe và ma sát, không cần vữa dán.

Với người sử dụng, điều này có nghĩa là mặt lát chịu được rung động liên tục mà không nứt thành mảng như bê tông đổ liền. Khi cần đào sửa đường ống hay cáp ngầm, bạn chỉ nhấc đúng vùng cần đào rồi lát lại bằng chính số gạch cũ. Vỉa hè không phải đập phá, thời gian gián đoạn và chi phí sửa chữa đều giảm.

Tải trọng thực tế quyết định độ dày viên gạch

Dùng sai độ dày cho gạch lát vỉa hè là lỗi gặp nhiều nhất. Gạch con sâu thường được sản xuất ở hai nhóm độ dày là 6 cm và 8 cm. Viên càng dày thì chịu tải tập trung càng tốt, nhưng cũng nặng hơn và đòi hỏi nền chắc hơn.

Bạn có thể đối chiếu theo ba mức sử dụng:

• Người đi bộ, xe đẩy, xe lăn: dùng loại 6 cm trên nền tiêu chuẩn.
• Xe máy leo lên đậu, xe ba gác, xe hàng nhỏ: dùng loại 6 cm cường độ cao, hoặc 8 cm ở đoạn thường xuyên bị đè.
• Ô tô con, xe tải nhẹ ra vào: dùng loại 8 cm kèm nền gia cố dày hơn.

Ở TPHCM, đầu hẻm, trước quán ăn và cửa hàng là nơi xe máy leo vỉa hè nhiều nhất. Chọn viên mỏng cho các đoạn này thì mép gạch dễ mẻ sau vài tháng. Cách xử lý đơn giản là chia mặt bằng thành từng vùng, mỗi vùng một mức tải, rồi chọn độ dày cho từng vùng.

Đọc phiếu thử trước khi nhận hàng

Hai chỉ số cần xem là cường độ nén và độ hút nước. Cường độ nén cho biết viên gạch chịu được lực ép bao nhiêu trước khi vỡ. Độ hút nước thấp nghĩa là bê tông đặc, ít thấm ẩm, ít bám rêu và ít bong mặt khi mưa kéo dài. Hai thông số này nên nằm trong phiếu thử của đúng lô sản xuất, không chỉ là bảng thông số chung của dòng sản phẩm. Nếu công trình cần hồ sơ vật liệu, hãy lưu phiếu thử cùng chứng từ giao hàng để phục vụ nghiệm thu.

Ngoài phiếu thử, hãy kiểm tra trực tiếp. Lấy ngẫu nhiên vài viên, xếp cạnh nhau, xem cạnh có thẳng, kích thước có đồng đều, mặt có rỗ hay sứt góc không. Sai số kích thước lớn làm khe không đều, cát chèn không giữ được. Lô gạch tự chèn đồng đều giúp thợ lát nhanh, ít phải cắt chỉnh và mặt hoàn thiện phẳng hơn.

Những việc phải xong trước viên gạch đầu tiên

Vỉa hè ở TPHCM thường có nhiều thứ nằm bên dưới hoặc sát bên: cáp điện, ống nước, cáp viễn thông, rễ cây. Nếu đào sau khi gạch lát vỉa hè đã hoàn thiện thì mất cả công lẫn vật liệu. Hãy hoàn tất các hạng mục ngầm trước, rồi mới thi công lớp bề mặt.

Việc cần làm là xác nhận vị trí cáp và ống với đơn vị quản lý, kiểm tra rễ cây lớn có thể nâng nền, và chốt cao độ ngưỡng cửa cùng nắp ga. Các mốc này quyết định cao độ hoàn thiện của cả mặt lát. Có mốc rõ từ đầu, thợ không phải đoán, và bạn tránh được cảnh mặt lát cao hơn hoặc thấp hơn cửa nhà.

Nền tốt thì gạch mới nằm yên

Lớp nền bên dưới quyết định mặt lát có còn phẳng sau năm năm hay không. Cấu tạo thường gặp gồm đất nền đầm chặt, lớp đá dăm hoặc cấp phối, rồi lớp cát đệm dày khoảng 3 đến 5 cm ngay dưới gạch. Cát đệm chỉ để tạo phẳng, không dùng để bù lún. Đệm quá dày khiến mặt lát lún không đều khi chịu tải. Chiều dày các lớp phía dưới thay đổi theo loại tải: lối đi bộ cần ít hơn lối xe ô tô, nơi nền thường được gia cố thêm bằng lớp cấp phối dày hơn.

Đất ở nhiều khu vực TPHCM yếu hoặc mới san lấp, điển hình là Bình Chánh, Nhà Bè và một số khu ở Thủ Đức. Gạch lát vỉa hè đặt trên nền đầm chưa kỹ sẽ lún theo từng vệt bánh xe. Vì vậy nên đầm nền theo từng lớp mỏng và kiểm tra độ chặt trước khi rải cát. Làm đúng bước này thì gạch con sâu giữ được cao độ ban đầu và bạn không phải lát lại sau mùa mưa đầu tiên.

Các điểm từng bị đào lấp

Mép rãnh cáp, hố ga và đường ống cũ lún sớm nhất vì đất lấp chưa chặt. Hãy đánh dấu những điểm này từ đầu và đầm lại bằng đá dăm hoặc cấp phối thay vì đất thường, rồi mới rải cát đệm. Nếu một đoạn gạch tự chèn lún thành vũng giữa vỉa hè đang phẳng, nguyên nhân thường là hố đào cũ chưa được xử lý.

Nước mưa đi đâu sau khi lát xong

Mặt vỉa hè cần dốc ngang khoảng 1 đến 2% về phía rãnh hoặc miệng thu nước. Dốc thấp hơn thì nước đọng, dốc cao hơn thì người đi bộ khó chịu và xe đẩy dễ trôi. Độ dốc phải có chủ đích, nên cao độ cần được lấy từ trước bằng dây căng hoặc máy cân bằng laser. Đừng quên chỗ vỉa hè giao với lối xe vào nhà. Đây là nơi nước dễ tụ nhất, cần đoạn dốc chuyển tiếp mềm để xe máy lên xuống không bị xóc.

Khe giữa các viên gạch con sâu cho nước thấm một phần xuống nền, giảm lượng nước chảy mặt sau cơn mưa. Tuy vậy nền đất TPHCM thấm chậm, nên bạn vẫn cần rãnh và miệng thu nước ở cuối dốc. Vào mùa triều cường, mặt lát cao hơn mực nước trong rãnh vài centimet sẽ giúp nước không tràn ngược lên bề mặt. Hãy ghi sẵn cao độ các hố ga hiện hữu để mặt lát không thấp hơn nắp ga.

Cát chèn khe và viền chặn giữ cả mặt lát

Hai thành phần này hay bị xem nhẹ nhất, trong khi chúng giữ cho toàn bộ mặt lát đứng yên.

Cát chèn khe: lấp đầy và bổ sung

Khe giữa các viên thường rộng 2 đến 3 mm, cần lấp bằng cát mịn, sạch và khô. Quét cát nhiều lượt, đầm rung, rồi quét thêm cho đến khi khe không hút thêm. Sau vài tuần sử dụng, cát sẽ xuống thấp nên cần bổ sung lần nữa. Khe đầy cát thì gạch tự chèn mới phát huy được khả năng khóa liên kết.

Viền chặn: thanh giữ ở mép

Gạch con sâu không dùng vữa nên cần một thanh chặn ở mép để không bị đẩy ra ngoài khi chịu lực ngang. Viền chặn có thể là bó vỉa bê tông, viền gạch hoặc thanh đúc sẵn, đặt sâu hơn mặt nền và có móng bê tông bám chắc. Thiếu viền, các viên ngoài cùng tách dần, khe mở rộng, cát rơi mất và cả mặt lát lỏng theo.

Kiểu xếp quyết định độ khóa và vẻ ngoài

Cùng một loại gạch con sâu, kiểu xếp khác nhau cho khả năng chịu lực khác nhau. Với gạch tự chèn, xếp xương cá 45 độ hoặc 90 độ cho độ khóa tốt nhất, phù hợp nơi có xe qua lại, vì các đường khe bị bẻ gãy liên tục và lực không chạy thẳng theo một hướng. Xếp hàng thẳng dễ thi công hơn, hợp lối đi bộ và sân vườn nhưng độ khóa thấp hơn.

Về thẩm mỹ, với gạch lát vỉa hè mặt tiền, bạn có thể phối hai hoặc ba màu để tạo viền, đường dẫn hay vạch phân làn. Cách này tạo điểm nhấn mà không cần thêm vật liệu khác. Nên chọn màu trước khi chốt số lượng, vì mỗi màu thường được tính theo lô riêng.

Chọn thời điểm lát theo nhịp mưa của thành phố

Mùa khô, từ khoảng tháng 12 đến tháng 4, thuận lợi nhất cho việc lát. Nền khô, cát đệm không bão hòa nước, tiến độ ít gián đoạn. Mùa mưa vẫn thi công được nếu che cát đệm và lát theo từng đoạn nhỏ, đoạn nào xong thì chèn cát và đầm ngay đoạn đó.

Vì lát khô, không chờ vữa đóng rắn, gạch con sâu dùng được ngay sau khi đầm. Với hộ kinh doanh mặt tiền, đây là lợi thế vì lối vào cửa hàng chỉ bị chặn trong thời gian ngắn. Với vỉa hè mặt phố, hãy chia đoạn thi công để người đi bộ luôn có lối tạm, và vật liệu không bị cuốn xuống cống khi gặp mưa.

Tính khối lượng và đặt đủ một lô

Số lượng gạch cần đặt tính từ diện tích lát cộng phần hao hụt khi cắt ở mép, góc và quanh hố ga. Mặt bằng nhiều góc cua hoặc xếp xương cá có hao hụt cao hơn lát thẳng. Hãy hỏi nhà cung cấp số viên trên mỗi mét vuông của loại gạch bạn chọn, rồi tính ngược ra tổng. Với diện tích lớn, nên chia thành từng khu và tính riêng, vì mỗi khu có thể khác mức tải và kiểu xếp.

Các số liệu nên chốt trước khi đặt hàng:

• Diện tích lát và số điểm phải cắt (góc, cột, hố ga).
• Độ dày và mức tải của từng khu vực.
• Kiểu xếp và số màu.
• Số viên dự phòng.

Nên đặt đủ trong một lần, kèm một phần dự phòng. Gạch con sâu đặt thêm về sau thường lệch màu nhẹ giữa các lô sản xuất. Khi gạch lát vỉa hè cần sửa, viên dự phòng giúp vá lại khớp màu.

Nghiệm thu bằng thước, nước và mắt thường

Nghiệm thu gạch lát vỉa hè nên kiểm tra theo năm điểm:

• Đặt thước thẳng 3 m lên mặt lát, khe hở dưới thước chỉ ở mức vài milimet.
• Khe giữa các viên đều và đầy cát.
• Đổ nước thử, nước chảy đúng hướng về rãnh, không đọng thành vũng.
• Viền chặn thẳng, chắc, đạp vào không rung.
• Cao độ so với nắp ga và ngưỡng cửa khớp.

Sau khi đưa vào sử dụng, hãy quét bổ sung cát, rửa mặt lát bằng nước áp lực vừa phải và chổi mềm để loại rêu. Viên gạch con sâu nào mẻ hoặc vỡ chỉ cần nhấc ra thay, không phải phá cả đoạn. Bảo trì nhỏ và đều tay giữ mặt lát ổn định lâu hơn nhiều so với sửa lớn khi hư hỏng đã lan rộng.

Một lần tính kỹ, nhiều năm đi êm

Một mặt vỉa hè bền là kết quả của những thông số được chốt trước khi xe vật liệu đến công trình. Tải trọng, nền, độ dốc, khe chèn, viền chặn và khối lượng đều tính được từ mặt bằng. Nếu bạn đang chuẩn bị lát gạch con sâu cho vỉa hè, sân hay lối xe, hãy gửi cho MQB kích thước khu vực, mục đích sử dụng và ảnh hiện trạng. Chúng tôi sẽ tư vấn độ dày, kiểu xếp và số lượng gạch tự chèn phù hợp cho công trình của bạn tại TPHCM.

Nhận báo giá gạch con sâu cho mặt bằng của bạn

Bạn chỉ cần gửi kích thước khu vực cần lát, mục đích sử dụng (đi bộ, xe máy hay ô tô) và vài ảnh hiện trạng nền. MQB sẽ bóc khối lượng gạch theo mặt bằng thực tế và gửi báo giá chi tiết từng hạng mục để bạn dễ đối chiếu trước khi đặt hàng.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com