Nguyên lý xử lý nước thải của cống bi bể phốt đúc sẵn

Nước thải từ bồn cầu, nhà tắm và bếp không biến mất sau khi xả. Chúng đi vào một khối kín dưới lòng đất, nơi cặn nặng chìm xuống, váng nhẹ nổi lên và vi sinh vật phân hủy chất hữu cơ. Với cống bi bể phốt đúc sẵn, toàn bộ quá trình này diễn ra trong các đốt bê tông tròn làm sẵn tại nhà máy, chồng lên nhau thành từng ngăn riêng.

Bài viết này giải thích từng bước xử lý, cách tính dung tích với bi D800 cao 0,5m và những điểm kỹ thuật cần kiểm tra khi lắp đặt. Nếu bạn đang chọn giải pháp cho nhà ở, xưởng nhỏ hay công trình tạm, phần dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ trước khi quyết định.

Cấu tạo của bể phốt làm từ cống bi bê tông

Một bể phốt kiểu này gồm các đốt bi xếp chồng, đáy bể, tấm đan đậy miệng và hệ thống ống nối giữa các ngăn. Mỗi bộ phận có một nhiệm vụ riêng. Thiếu hoặc làm sai một chi tiết, nước thải sẽ đi sai đường và bể xử lý kém.

Bi bể phốt D800 cao 0,5m

Sản phẩm trong hình là bi bể phốt D800 cao 0,5m. Ký hiệu D800 chỉ đường kính trong 800mm, mỗi đốt cao 0,5m. Thể tích lòng một đốt tính theo công thức π x r² x h, tức khoảng 3,14 x 0,4 x 0,4 x 0,5, ra xấp xỉ 0,25 m³ (250 lít).

Cống bi bê tông được đúc trong khuôn thép, bảo dưỡng cho đến khi bê tông đạt cường độ rồi mới xuất xưởng. Đốt cao 0,5m nhẹ hơn đốt dài nên xe tải nhỏ chở được, nhân công cũng hạ xuống hố móng dễ hơn. Khi cần chiều sâu lớn, bạn chỉ việc chồng thêm đốt.

Các bộ phận đi kèm

• Đáy bể: lớp bê tông lót phẳng và đủ cứng để cột bi không bị lún lệch.
• Ống nối giữa các ngăn: ống PVC hoặc cút chữ T, đặt đúng cao độ đã tính.
• Tấm đan và nắp thăm: đậy kín miệng bể, đồng thời để kiểm tra và hút hầm.
• Ống thông hơi: dẫn khí sinh ra trong quá trình phân hủy ra ngoài.

Nguyên lý xử lý nước thải qua ba giai đoạn

Một hệ thống cống bi bể phốt đúc sẵn hoạt động theo nguyên tắc chung của bể tự hoại: nước đi chậm qua nhiều ngăn liên tiếp. Dòng chảy chậm giúp cặn có thời gian lắng, còn vi sinh có thời gian phân hủy chất thải.

Giai đoạn 1: Lắng cặn và tách váng ở ngăn chứa

Nước thải từ nhà đi vào ngăn đầu tiên, là ngăn có dung tích lớn nhất. Tại đây vận tốc dòng nước giảm mạnh. Cặn nặng như phân, giấy, đất cát chìm xuống đáy và tạo thành lớp bùn. Dầu mỡ và chất nhẹ nổi lên mặt, tạo thành lớp váng.

Ống dẫn nước sang ngăn sau thường là ống chữ T, miệng ống nhúng sâu dưới mặt nước. Thiết kế này lấy nước ở tầng giữa, là phần tương đối trong, đồng thời giữ lại cả váng lẫn bùn. Nếu dùng ống thẳng sát mặt nước, váng sẽ trôi sang ngăn sau và nhanh gây tắc.

Giai đoạn 2: Phân hủy kỵ khí

Lớp bùn ở đáy gần như không có oxy. Vi sinh vật kỵ khí phát triển mạnh ở đây và phân hủy chất hữu cơ thành nước, khí và bùn ổn định hơn. Khí sinh ra chủ yếu gồm CO₂, CH₄ (metan) và một lượng nhỏ H₂S, là khí có mùi trứng thối và độc.

Quá trình này diễn ra chậm. Thể tích bùn giảm bớt nhờ phân hủy nhưng không mất hẳn, nên bùn vẫn tích dần theo năm tháng. Vì vậy bể phốt bê tông cần có ống thông hơi để thoát khí, và phải hút bùn định kỳ để giữ đủ dung tích hữu ích cho nước lưu.

Hoạt động của vi sinh còn phụ thuộc vào môi trường trong bể. Nước quá lạnh làm vi sinh chậm lại. Hóa chất tẩy rửa mạnh, thuốc diệt khuẩn hoặc lượng lớn dầu mỡ có thể làm vi sinh suy yếu. Khi đó cặn phân hủy không kịp và bể đầy nhanh hơn dự tính.

Giai đoạn 3: Lắng trong và lọc ở ngăn cuối

Nước sang ngăn thứ hai vẫn còn cặn mịn. Ngăn này nhỏ hơn ngăn đầu, nước ít xáo động nên cặn mịn tiếp tục lắng. Sau đó nước đi sang ngăn cuối, nơi có thể bố trí lớp vật liệu lọc như đá dăm hoặc sỏi để giữ thêm cặn lơ lửng.

Nước ra khỏi bể sạch hơn đáng kể nhưng chưa phải nước sạch. Nó vẫn chứa vi khuẩn và chất hữu cơ hòa tan. Vì vậy cần đưa nước này đến nơi xử lý tiếp theo. Ở khu đô thị, nước thường được đấu nối vào hệ thống thoát nước chung. Ở nơi chưa có cống, người ta dùng giếng thấm hoặc bãi lọc. Cách xử lý cuối cùng phụ thuộc điều kiện từng khu vực và quy chuẩn xả thải đang áp dụng.

Cách bố trí ngăn khi dùng cống bi làm bể phốt

Phần này trả lời hai câu hỏi thực tế: cần bao nhiêu đốt bi và chia ngăn như thế nào.

Tính nhanh dung tích

Tiêu chuẩn thiết kế thoát nước TCVN 7957:2008 có quy định về bể tự hoại. Với bể ba ngăn, dung tích thường chia khoảng 50% cho ngăn chứa, 25% cho ngăn thứ hai và 25% cho ngăn cuối. Tổng dung tích cần tính theo số người sử dụng và thời gian lưu nước, nên bạn hãy đối chiếu tiêu chuẩn này khi thiết kế cho công trình cụ thể.

Ví dụ minh họa: chồng 4 đốt bi D800 sẽ được một cột cao 2m, thể tích khoảng 1 m³. Khi dùng cống bi làm bể phốt theo mô hình 4 cột, ngăn chứa gồm 2 cột nối thông nhau bằng ống đặt thấp (2 m³), ngăn thứ hai 1 cột và ngăn cuối 1 cột. Tổng dung tích khoảng 4 m³. Con số này chỉ để bạn hình dung cách chia ngăn, còn thực tế phải tính lại theo nhu cầu sử dụng.

Cao độ ống nối cũng cần chú ý. Ống sang ngăn sau nên đặt thấp hơn ống từ ngăn trước vài cm để nước tự chảy, không bị dồn ngược.

Các bước lắp đặt

• Đào hố, đầm chặt đáy hố rồi đổ lớp bê tông lót.
• Hạ từng đốt bi xuống, căn thẳng đứng và chèn vữa xi măng cát hoặc vật liệu chống thấm vào mối nối giữa các đốt.
• Lắp ống nối giữa các ngăn đúng cao độ, ống chữ T nhúng sâu dưới mặt nước.
• Đặt tấm đan, nắp thăm và ống thông hơi.
• Đổ đầy nước thử và theo dõi mực nước một đến hai ngày để phát hiện rò rỉ trước khi lấp đất.
• Lấp đất từng lớp, đầm đều hai bên để cột bi không bị đẩy lệch.

Nếu khu đất có mực nước ngầm cao, hãy lưu ý lực đẩy nổi. Bể rỗng nằm trong đất ngập nước có thể bị đẩy lên, làm hở mối nối và lệch ống. Trường hợp này cần đổ bê tông đáy dày hơn, gia tải hoặc neo bể, và chỉ nên thi công khi hố móng đã được hạ nước.

Vì sao nên chọn cống bi bể phốt đúc sẵn thay cho xây gạch

Bể xây gạch vẫn dùng được, nhưng chất lượng phụ thuộc nhiều vào tay thợ và khâu trát chống thấm. Giải pháp đúc sẵn khắc phục một số điểm yếu đó.

• Chất lượng đồng đều: thân bi được đúc trong khuôn, kích thước ổn định giữa các đốt.
• Thi công nhanh: lắp ghép tại chỗ, không phải chờ xây, tô và bảo dưỡng như bể gạch.
• Hạn chế thấm: cống bi bê tông có thân liền khối, chỉ cần xử lý kỹ các mối nối giữa các đốt.

Về tiêu chuẩn, TCVN 9113:2012 áp dụng cho ống bê tông cốt thép thoát nước và thường được dùng làm tham chiếu khi đánh giá chất lượng cống bê tông. Khi mua bi bể phốt, bạn nên hỏi nhà cung cấp sản phẩm được sản xuất theo yêu cầu kỹ thuật nào, cường độ bê tông ra sao và kích thước có đúng như đã báo hay không. Bạn cũng nên kiểm tra bằng mắt: thân bi không nứt, miệng bi không sứt mẻ nặng, thành bi đồng đều.

Một lưu ý khác là tải trọng. Bể đặt trong sân vườn, lối đi bộ hoặc khu vực xe nhẹ thì thông thường không vấn đề gì. Nếu bể nằm dưới nơi xe tải nặng chạy qua, cần tính toán thêm tấm đan chịu lực hoặc dời vị trí bể.

Vận hành và bảo trì để bể hoạt động ổn định

Bể làm tốt đến đâu cũng cần sử dụng đúng cách. Một số thói quen sau giúp bể bền và ít phát sinh mùi:

• Hút bùn định kỳ, thường vài năm một lần tùy số người sử dụng.
• Không xả dầu mỡ, khăn giấy ướt, bao nylon, tóc rối hay lượng lớn hóa chất tẩy rửa xuống bể.
• Không để cây có rễ lớn mọc sát bể, vì rễ có thể chèn vào mối nối.
• Không chui xuống bể và không châm lửa gần miệng bể, vì khí H₂S rất độc còn khí metan dễ cháy nổ.

Một số dấu hiệu cho thấy bể đang có vấn đề: bồn cầu xả chậm, nước trào ở hố ga, mùi hôi kéo dài trong nhà. Đa số trường hợp là do bể đầy bùn, ống chữ T bị tắc hoặc mối nối bị rò. Hãy kiểm tra sớm để tránh phải đào lên sửa.

Nhận tư vấn chọn bi bể phốt phù hợp

Một hệ thống xử lý nước thải đúng kỹ thuật là hệ thống mà gia đình bạn gần như quên mất sự tồn tại của nó. Muốn vậy, bạn cần chọn đúng dung tích, đúng số đốt và lắp đúng cao độ ngay từ đầu.

Nếu bạn đang tìm bi bể phốt D800 cao 0,5m hoặc muốn tính số lượng cống bi bê tông cho công trình của mình, hãy cung cấp số người sử dụng, diện tích hố đặt bể và tình trạng nước ngầm. Đội ngũ tư vấn sẽ giúp bạn chọn phương án cống bi làm bể phốt phù hợp với điều kiện thực tế.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com