Phân tích giá thành sản xuất gạch trồng cỏ và các hạng mục chi phí cấu thành

Giá thành sản xuất gạch trồng cỏ được tạo nên từ năm nhóm chi phí: nguyên vật liệu, thiết bị và khuôn, nhân công, năng lượng, và phần hao hụt phát sinh khi ép và dưỡng hộ. Nhóm nào cũng có chỗ để tiết kiệm, nhưng chỉ khi xưởng biết rõ chi phí đó nảy sinh ở công đoạn nào. Bài viết này bóc tách từng hạng mục theo đúng trình tự vận hành thực tế, để chủ xưởng, kỹ sư và bộ phận mua hàng có thể tự đối chiếu với số liệu của mình.

Có một điều cần nói trước. Bài viết không nêu mức giá cụ thể. Mỗi vùng có giá xi măng, cát, đá mạt và điện khác nhau, nên con số của xưởng này khó áp cho xưởng khác. Thứ dùng chung được là cách tính và cách kiểm soát, và đó là phần chúng ta sẽ đi sâu.

Gạch trồng cỏ khác gì gạch lát thông thường

Gạch trồng cỏ là loại gạch bê tông có các lỗ rỗng xuyên suốt thân gạch. Người ta lấp đất vào lỗ rồi gieo cỏ, để nước mưa thấm xuống nền và bề mặt vẫn giữ được màu xanh. Sản phẩm này thuộc nhóm gạch bê tông tự chèn, được quy định tại TCVN 6476:1999. Vì vậy khi bàn về sản xuất gạch trồng cỏ, xưởng cần coi tiêu chuẩn này là khung chất lượng bắt buộc, không phải tài liệu để tham khảo cho có.

Lỗ rỗng làm công đoạn ép khó hơn

Lỗ rỗng khiến thành gạch mỏng hơn gạch đặc cùng kích thước. Hỗn hợp bê tông phải được nén chặt đều ở những vách hẹp. Nếu nén không đều, gạch dễ sứt cạnh khi tháo khuôn hoặc nứt khi xếp pallet. Khuôn vì thế phức tạp hơn và mòn nhanh hơn. Máy ép cũng cần lực nén và tần số rung ổn định. Đây là lý do khoản đầu tư thiết bị cho loại gạch này thường cao hơn gạch lát phẳng, dù mỗi viên dùng ít vật liệu hơn gạch đặc.

Các chỉ tiêu theo TCVN 6476:1999

Tiêu chuẩn kiểm soát những chỉ tiêu như cường độ nén, độ hút nước, độ mài mòn, kích thước và khuyết tật ngoại quan. Mỗi chỉ tiêu gắn với một khoản chi cụ thể. Muốn cường độ nén đạt mác thiết kế thì cấp phối phải đủ xi măng và cốt liệu phải đúng cỡ hạt. Muốn kích thước đồng đều thì khuôn phải được bảo dưỡng tốt. Hiểu mối liên hệ này giúp xưởng không cắt chi phí sai chỗ.

chi phi san xuat gach trong co

Quy trình sản xuất gạch trồng cỏ và các điểm phát sinh chi phí

Chi phí không rải đều trên mọi công đoạn mà tập trung ở một vài điểm. Quy trình sản xuất gạch trồng cỏ thường gồm các bước sau:

  • Nhập và kiểm tra vật liệu đầu vào: xi măng, cát, đá mạt, nước, phụ gia và bột màu nếu có.
  • Cân định lượng và trộn theo cấp phối đã được thử nghiệm.
  • Cấp liệu vào máy ép, ép rung để tạo hình trên pallet.
  • Chuyển pallet đến khu dưỡng hộ ban đầu, sau đó xếp kho và tiếp tục dưỡng hộ.
  • Lấy mẫu kiểm tra, phân loại, đóng kiện và lưu kho.

Phối trộn quyết định cấp phối và lượng xi măng

Cấp phối quyết định cường độ gạch, và đồng thời quyết định phần lớn chi phí vật liệu. Độ ẩm của cát thay đổi theo ngày, thậm chí theo giờ nếu bãi cát để ngoài trời. Vì vậy lượng nước trộn phải được hiệu chỉnh theo độ ẩm thực tế của cốt liệu. Cách kiểm tra nhanh tại xưởng là nắm một nắm hỗn hợp trong tay. Nếu nắm lại thành khối, bóp nhẹ không chảy nước và không vỡ vụn, hỗn hợp đang ở độ ẩm phù hợp. Thiếu nước thì gạch ép không chặt. Thừa nước thì gạch dính khuôn và biến dạng khi tháo. Cả hai trường hợp đều ra phế phẩm.

Ép rung là nơi hao hụt xuất hiện sớm nhất

Trong sản xuất gạch trồng cỏ, máy ép kết hợp rung và lực nén từ trên xuống. Nếu thời gian rung quá ngắn, gạch xốp và cường độ thấp. Nếu quá dài, vữa lắng xuống đáy và bề mặt không đều. Người vận hành có kinh nghiệm sẽ cài thông số riêng cho từng cấp phối, thay vì dùng một thông số cho mọi mẻ. Việc này giảm gạch hỏng ngay tại máy, và hiệu quả tiết kiệm thường lớn hơn nhiều so với việc cắt giảm vật liệu.

Dưỡng hộ tốn mặt bằng và thời gian

Gạch sau khi ép còn rất yếu. Cần giữ ẩm và che nắng gắt, gió lùa trong những ngày đầu để xi măng thủy hóa đầy đủ. Dưỡng hộ chiếm diện tích lớn và kéo dài thời gian quay vòng vốn. Xưởng dưỡng hộ kém thường gặp gạch nứt chân chim hoặc cường độ thấp hơn thiết kế, và có khi phải loại bỏ cả lô. Cường độ nén cuối cùng được xác nhận ở tuổi 28 ngày, nên lô gạch chưa đủ tuổi không nên xuất ra công trình với yêu cầu tải nặng.

san xuat gach trong co cho san vuon

Chi phí nguyên vật liệu trong sản xuất gạch bê tông

Trong chi phí sản xuất gạch bê tông, nguyên vật liệu thường là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất. Gạch trồng cỏ cũng không ngoại lệ. Ba khoản cần theo dõi riêng là xi măng, cốt liệu, và nước cùng phụ gia.

Xi măng là khoản lớn và dễ bị cắt nhầm

Xi măng nên chọn loại phù hợp TCVN 2682:2020 đối với xi măng poóc lăng, hoặc loại hỗn hợp theo tiêu chuẩn tương ứng. Với sản xuất gạch trồng cỏ, nhiều xưởng muốn giảm chi phí thì giảm xi măng đầu tiên. Cách này nhiều rủi ro. Cường độ tụt xuống, gạch dễ vỡ khi bốc xếp và vận chuyển, và chi phí đền bù lô hàng lỗi còn cao hơn khoản tiết kiệm được. Hướng đúng là tối ưu cấp phối. Khi cốt liệu có thành phần hạt tốt, các hạt nhỏ lấp vào khe giữa hạt lớn, lượng xi măng cần thiết sẽ thấp hơn mà gạch vẫn đạt mác.

Cốt liệu cần sạch và ổn định về cỡ hạt

Cốt liệu nên phù hợp TCVN 7570:2006. Cát lẫn nhiều bùn sét làm giảm khả năng bám dính của xi măng. Đá mạt nhiều hạt dẹt khiến hỗn hợp khó nén chặt. Một xưởng sản xuất gạch trồng cỏ nên có nguồn cốt liệu cố định và kiểm tra thành phần hạt định kỳ. Cốt liệu sạch, phân cỡ ổn định có thể đắt hơn một chút khi nhập, nhưng bù lại tỷ lệ gạch đạt chuẩn cao hơn và lượng xi măng ít dao động hơn.

Nước, phụ gia và bột màu

Nước trộn nên theo TCVN 4506:2012. Phụ gia giảm nước hoặc tăng độ đặc chắc có thể giúp ép chặt hơn ở tỷ lệ xi măng thấp. Tuy vậy, phụ gia phải được thử trên mẻ nhỏ trước khi đưa vào sản xuất đại trà, vì hiệu quả phụ thuộc vào loại xi măng và cốt liệu đang dùng. Bột màu, nếu xưởng làm gạch màu, là một khoản chi riêng. Màu cần được phối đều trong mỗi mẻ. Nếu không, lô gạch sẽ loang màu và dễ bị khách hàng từ chối nhận.

minh quan mqb san xuat gach trong co

Chi phí thiết bị, khuôn và khấu hao

Đầu tư máy cho sản xuất gạch trồng cỏ là khoản chi lớn nhất tính theo từng đợt, nhưng khi chia ra theo số viên thì phần này lại nhỏ hơn vật liệu. Điều quan trọng là chọn đúng quy mô.

Máy ép và mức độ tự động hóa

Có ba mức phổ biến: bán tự động, tự động một phần và dây chuyền tự động hoàn toàn. Mức tự động càng cao thì nhân công càng ít và gạch càng đồng đều, nhưng khấu hao mỗi năm cũng cao hơn. Dây chuyền chỉ có lợi khi sản lượng đủ lớn để chia đều khấu hao. Nếu sản lượng thấp mà mua thiết bị quá lớn, chi phí mỗi viên sẽ bị đẩy lên. Ngược lại, máy quá nhỏ chạy hết công suất liên tục sẽ hỏng nhiều và mất tiền sửa chữa.

Khuôn là vật tư tiêu hao cần tính riêng

Khuôn gạch trồng cỏ có nhiều vách mỏng nên mòn nhanh hơn khuôn gạch đặc. Khuôn mòn làm gạch sai kích thước, khó lắp ghép và mất thẩm mỹ. Xưởng nên tính chi phí khuôn theo số viên ép được trên mỗi bộ, đồng thời lập kế hoạch kiểm tra, mài và thay định kỳ. Đừng đợi gạch hỏng hàng loạt rồi mới thay khuôn, vì lúc đó thiệt hại đã xảy ra.

Nhân công, năng lượng và mặt bằng

Ba khoản này nhỏ hơn vật liệu, nhưng cộng lại không nhỏ. Với sản xuất gạch trồng cỏ, chúng thường bị bỏ qua khi tính giá nên dễ gây hụt lãi.

  • Nhân công: gồm người vận hành máy ép, người cấp liệu, người xếp pallet, người chăm sóc dưỡng hộ và người kiểm tra chất lượng. Mức tự động hóa càng thấp, khoản này càng lớn.
  • Năng lượng: gồm điện cho máy trộn, máy ép, bơm nước, băng tải và nhiên liệu cho xe nâng. Chạy máy đúng công suất và hạn chế chạy không tải giúp tiết kiệm trực tiếp.
  • Mặt bằng: gồm bãi cát đá, khu trộn, khu ép, khu dưỡng hộ và kho thành phẩm. Bố trí các khu gần nhau theo thứ tự công đoạn giúp giảm quãng đường vận chuyển nội bộ.

Khoản mặt bằng thường bị đánh giá thấp. Dưỡng hộ gạch cần diện tích lớn trong nhiều ngày, nên nếu xưởng chật, gạch phải xếp sát và chồng cao, dẫn đến cong vênh hoặc nứt chân. Thiết kế mặt bằng hợp lý ngay từ đầu rẻ hơn nhiều so với sửa lại khi đã vận hành.

nguyen lieu san xuat gach trong co

Hao hụt và chi phí chất lượng

Phần này khó nhìn thấy trên hóa đơn nhưng ảnh hưởng thẳng đến lợi nhuận. Một viên gạch hỏng là mất toàn bộ vật liệu, điện và công đã đổ vào nó.

Hao hụt trong sản xuất gạch trồng cỏ đến từ đâu

Có bốn nguồn hay gặp: gạch sứt cạnh khi tháo khuôn, gạch nứt do dưỡng hộ sai, gạch không đủ cường độ do cấp phối hoặc ép lỗi, và vật liệu rơi vãi trong lúc cấp liệu. Xưởng nên ghi chép tỷ lệ phế phẩm theo từng ca và từng nguyên nhân. Khi có số liệu, việc khắc phục sẽ nhắm đúng vấn đề thay vì đoán mò.

Thử nghiệm giúp giảm rủi ro giao hàng

Xưởng nên lấy mẫu theo lô và kiểm tra cường độ nén, độ hút nước, kích thước, ngoại quan theo TCVN 6476:1999. Chi phí kiểm tra rất nhỏ so với thiệt hại khi giao lô gạch không đạt cho công trình. Khi đã có kết quả thử nghiệm, việc đàm phán với chủ đầu tư và nhà thầu cũng thuận lợi hơn, vì xưởng có bằng chứng kỹ thuật rõ ràng. Đây cũng là điểm thể hiện năng lực thực chất của một đơn vị làm nghề lâu năm.

Cách tính giá thành sản xuất gạch trồng cỏ theo từng viên

Cách tính chi phí sản xuất gạch bê tông nói chung cũng áp dụng được cho gạch trồng cỏ. Nguyên tắc là gom mọi khoản chi trong một kỳ, rồi chia cho số viên đạt chuẩn, không phải số viên đã ép. Công thức gồm các phần sau:

  • Chi phí vật liệu trực tiếp: khối lượng từng loại vật liệu cho một mẻ nhân với đơn giá, chia cho số viên đạt chuẩn của mẻ đó.
  • Chi phí nhân công và năng lượng: tổng chi phí trong kỳ chia cho tổng số viên đạt chuẩn trong kỳ.
  • Khấu hao thiết bị và khuôn: tổng giá trị đầu tư chia theo thời gian sử dụng, sau đó chia cho sản lượng.
  • Chi phí hao hụt: phần vật liệu và công bị mất ở phế phẩm, cộng vào các khoản trên.
  • Chi phí quản lý, mặt bằng và vận chuyển nội bộ: phân bổ đều theo sản lượng.

Cộng các phần trên sẽ ra giá thành sản xuất gạch trồng cỏ trên mỗi viên. Chú ý rằng tính theo số viên đạt chuẩn khiến phế phẩm hiện rõ trong giá thành. Cách tính này giúp chủ xưởng thấy ngay tỷ lệ hỏng đang ăn vào lợi nhuận bao nhiêu, và quyết định đầu tư vào kiểm soát chất lượng có đáng hay không.

san xuat gach trong co 8 lo

Giảm giá thành sản xuất gạch trồng cỏ mà không hạ chất lượng

Cắt giảm chi phí đúng cách không phải là mua vật liệu rẻ hơn bằng mọi giá. Xưởng nên ưu tiên các biện pháp kỹ thuật sau:

  • Thử và hoàn thiện cấp phối: điều chỉnh tỷ lệ cát, đá mạt và xi măng để đạt mác với lượng xi măng thấp nhất có thể.
  • Kiểm soát độ ẩm cốt liệu: che bãi cát, đo độ ẩm đầu ca và hiệu chỉnh lượng nước trộn.
  • Cài thông số ép riêng cho từng cấp phối: giảm gạch xốp và gạch sứt cạnh.
  • Bảo dưỡng khuôn định kỳ: tránh sai kích thước và giảm loại bỏ hàng loạt.
  • Lập kế hoạch dưỡng hộ: tưới ẩm đúng lịch, che chắn đủ, để xi măng phát triển cường độ đầy đủ.
  • Mua vật liệu theo kế hoạch: nhập theo lô lớn từ nguồn ổn định, tránh mua gấp theo giá thị trường từng ngày.

Trong các biện pháp trên, hai việc mang lại hiệu quả nhanh nhất là kiểm soát độ ẩm cốt liệu và cài thông số ép đúng. Cả hai gần như không tốn thêm vốn đầu tư, chỉ cần kỷ luật vận hành và ghi chép số liệu.

Lời kết

Nhìn lại, giá thành không chỉ nằm ở hóa đơn xi măng hay tiền điện. Nó nằm ở những quyết định nhỏ mỗi ngày: nắm hỗn hợp đã đủ ẩm chưa, khuôn đã đến lúc mài chưa, lô gạch này đã đủ tuổi để xuất chưa. Xưởng nào làm tốt những việc nhỏ đó sẽ có giá thành thấp và ổn định.

Nếu bạn đang cân nhắc đầu tư hoặc muốn rà soát lại sản xuất gạch trồng cỏ tại xưởng của mình, hãy bắt đầu bằng việc ghi lại tỷ lệ phế phẩm và nguyên nhân theo từng ca. Từ đó có thể trao đổi với đơn vị cung cấp thiết bị và vật liệu để chọn giải pháp phù hợp với quy mô. Để được tư vấn thêm về máy ép, khuôn và quy trình, bạn có thể liên hệ đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi để được hỗ trợ theo từng điều kiện thực tế.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com