Hố ga thu nước thải giá rẻ có thể làm tăng chi phí thi công ở những khâu nào

Nhiều nhà thầu chỉ nhận ra mình chọn sai vật tư khi công trình đã chạy được nửa tuyến. Một hố ga thu nước thải chất lượng thấp hiếm khi hỏng ngay hôm giao hàng. Nó gây khó theo cách âm thầm hơn: cấu kiện lệch kích thước, mối nối hở, thành nứt khi cẩu, nền phải đào lại. Mỗi lần như vậy là thêm công, thêm máy và thêm ngày nằm công trường.

Xe hàng vừa vào cổng, khoản phát sinh đã bắt đầu

Khâu tiếp nhận cấu kiện thường bị xem nhẹ, trong khi đây là nơi lỗi đầu tiên lộ ra.

Sai số kích thước và cấu kiện sứt mẻ

Khuôn đúc cũ hoặc làm sơ sài cho ra sản phẩm có thành dày mỏng không đều, cổ hố lệch tâm, mặt tựa nắp không phẳng. Sai số vài centimet nghe có vẻ nhỏ. Nhưng ở hiện trường, chúng khiến nắp gang không ngồi khít, tấm đan bị kênh một góc và đoạn cổ phải đục sửa. Cấu kiện sứt cạnh hoặc nứt chân chim còn kéo theo thủ tục riêng: lập biên bản, chụp ảnh, chờ nhà cung cấp phản hồi rồi mới đổi hàng. Suốt thời gian đó, tổ thi công đứng chờ và mặt bằng vẫn bị chiếm dụng.

Một lô hố ga bê tông đúc sẵn sản xuất trên khuôn thép ổn định thì khác. Kích thước giữa các cấu kiện đồng đều, đội lắp đặt chỉ cần đặt đúng vị trí, chỉnh cao độ rồi chuyển sang hố kế tiếp. Muốn biết lô hàng thuộc loại nào, hãy kiểm tra ngay chuyến đầu tiên: đo chiều dày thành, đặt thử nắp, quan sát góc cạnh và bề mặt bê tông.

Cẩu lắp, thiết bị và thời gian chờ

Cấu kiện nhẹ bất thường chưa chắc là lợi thế. Nhiều sản phẩm có trọng lượng thấp vì giảm bề dày thành, giảm lượng cốt thép hoặc dùng cấp phối nghèo xi măng. Khi cẩu, vị trí móc cẩu dễ nứt hoặc bung lớp bê tông bảo vệ. Nhà thầu buộc phải đổi điểm treo, bổ sung dây cáp, thậm chí thuê cẩu lớn hơn để hạ chậm và an toàn hơn.

Hãy hình dung một chuyến cẩu bị kéo dài thêm vài giờ mỗi ngày, nhân với số hố ga trên toàn tuyến. Đó là khoản chi nằm ngoài dự toán ban đầu, và hiếm ai tính đến khi so sánh các nhà cung cấp.

Hố đào và lớp nền phải làm đi làm lại

Sai số ở cấu kiện sẽ kéo theo sai số ở phần đất. Đây là khâu mà chi phí máy móc tăng nhanh nhất.

Kích thước thực tế không khớp bản vẽ

Hố đào được tính từ kích thước ngoài của cấu kiện, cộng thêm khoảng làm việc hai bên để thợ thao tác. Nếu hố ga thu nước thải giao đến dày hơn hoặc rộng hơn bản vẽ, hố đào phải mở thêm. Với đất yếu hoặc khu vực có mực nước ngầm cao, việc mở rộng kéo theo chống vách, bơm hút nước và bổ sung lớp đệm. Mỗi hạng mục đều tốn nhân công và nhiên liệu.

Hạ tầng ngầm lân cận là rủi ro khác. Hố đào rộng hơn dự kiến có thể chạm vào cáp điện, ống cấp nước hoặc móng nhà dân. Khi đó công trường phải dừng để làm việc với đơn vị quản lý tuyến, và tiến độ cả đoạn bị ảnh hưởng.

Cao độ đáy và lớp đệm

Đáy hố ga đúc sẵn phải đặt đúng cao độ để nước chảy theo độ dốc thiết kế. Khi cấu kiện sai lệch chiều cao, kỹ sư chỉ có hai lựa chọn: đào sâu thêm để hạ, hoặc chèn vữa, gạch để nâng. Cách thứ hai tạo ra lớp đệm không đồng nhất, về sau dễ lún lệch và làm nghiêng cổ hố.

Lớp đệm đá dăm hoặc bê tông lót cần được đầm chặt và kiểm tra bằng máy thủy bình. Mỗi lần làm lại là thêm vật liệu, thêm nhân công và thêm một lần nghiệm thu nội bộ. Trên tuyến dài, tổng thời gian dành cho việc chỉnh cao độ thường lớn hơn nhiều so với dự tính.

Mối nối là chỗ tốn công sửa nhất

Phần lớn sự cố sau thi công xuất hiện ở mối nối, không phải ở thân hố ga.

Hố ga nối cống lệch cao độ và sai góc

Hố ga nối cống phải khớp với cao độ đáy cống, đường kính cống và hướng tuyến. Khi lỗ chờ trên thành hố bị khoét sai vị trí, đội thi công phải khoan lại hoặc đục rộng lỗ rồi trám vữa. Ống cống đi vào lỗ đục thô sẽ không ôm sát. Nước thải thấm ra đất quanh mối nối và lâu ngày gây xói nền, sụt mặt đường.

Một số nhà cung cấp chỉ đúc lỗ chờ theo kích thước thông dụng mà không đối chiếu với ống của dự án. Hệ quả là phải dùng thêm khớp chuyển tiếp hoặc cắt ngắn ống, làm phát sinh vật tư phụ và kéo dài thời gian lắp.

Gioăng, vữa trám và hiện tượng rò rỉ

Ống cống bê tông cốt thép thoát nước được quy định trong TCVN 9113, nên mối nối giữa cống và hố ga bê tông đúc sẵn cần tương thích với loại ống này. Mối nối kín nước thường dùng gioăng cao su kết hợp vữa không co ngót. Khi bề mặt lỗ chờ gồ ghề hoặc sai kích thước, gioăng ép không đều và vữa dễ nứt. Nước ngầm theo khe hở chảy vào lòng cống, kéo theo cát bùn, làm tăng tải cho trạm bơm phía hạ lưu.

Các lỗi hay gặp tại mối nối gồm:

• Lỗ chờ lệch tâm so với trục cống, buộc phải đục rộng và trám lại.
• Thành lỗ chờ gồ ghề, gioăng không ép kín quanh chu vi.
• Vữa trám co ngót, nứt chân sau vài tuần.
• Đầu cống đi vào quá sâu hoặc quá nông so với mặt trong thành hố.

Mỗi lỗi trên chỉ lộ ra khi hố đã lấp một phần hoặc khi thử nước. Lúc đó công sửa tốn hơn nhiều so với làm đúng từ đầu.

Chất lượng bê tông và khoản chi âm thầm về sau

Mác bê tông và lớp bảo vệ cốt thép

Hố ga nằm dưới mặt đường chịu tải động từ xe cộ, áp lực đất và áp lực nước ngầm. Bê tông mác thấp, cấp phối thiếu ổn định hoặc lớp bảo vệ cốt thép mỏng làm thành hố dễ nứt và thấm. Kết cấu bê tông cốt thép cần tuân theo TCVN 5574, trong đó có yêu cầu về lớp bê tông bảo vệ cốt thép và khống chế bề rộng vết nứt.

Nước thải sinh hoạt hoặc công nghiệp có thể chứa hợp chất gây ăn mòn. Lớp bê tông mỏng và rỗng khiến cốt thép bị gỉ, thép gỉ nở thể tích rồi làm bong lớp bảo vệ. Khi hiện tượng này xảy ra, nhà thầu phải đục vá hoặc thay hố ga, thường trong điều kiện mặt đường nhựa hoặc vỉa hè đã hoàn thiện. Đây là kiểu sửa chữa phức tạp nhất vì phải đào lại, cấm đường và phục hồi mặt bằng.

Hồ sơ cần đối chiếu khi nhận hàng

Kỹ sư giám sát nên yêu cầu nhà cung cấp xuất trình hồ sơ chất lượng của từng lô. Kết quả nén mẫu bê tông thí nghiệm theo TCVN 3118 là thông tin quan trọng, vì nó cho biết bê tông có đạt mác thiết kế hay không. Cần đối chiếu thêm tải trọng làm việc với yêu cầu của dự án. Hố ga nằm trên làn xe tải có yêu cầu khác hẳn hố ga ở vỉa hè. Với phần thiết kế mạng lưới, TCVN 7957 là tài liệu tham chiếu chung cho hệ thống thoát nước và công trình bên ngoài.

Hố ga đúc sẵn sản xuất tại nhà máy có quy trình kiểm soát cốt liệu, trộn, đầm và bảo dưỡng thường cung cấp hồ sơ này đầy đủ hơn so với cấu kiện làm thủ công.

Tiến độ, nhân công và nghiệm thu

Khi sản phẩm giao đến không dùng được, nhà thầu thường chuyển sang đúc tại chỗ để kịp mốc tiến độ. Phương án này cần thêm tổ cốp pha, tổ cốt thép và thời gian chờ bê tông đạt cường độ. Trên tuyến thi công cuốn chiếu, một hố ga đuc sẵn chậm sẽ giữ lại cả đoạn cống phía sau. So với việc lắp hố ga bê tông đúc sẵn đồng bộ, đúc tại chỗ mất nhiều ngày hơn cho mỗi vị trí và khó kiểm soát chất lượng hơn, nhất là khi trời mưa.

Nghiệm thu cũng là điểm nghẽn. Mối nối rò hoặc cao độ sai sẽ bị lập biên bản yêu cầu làm lại. Công việc phải đào lên, xử lý, thử kín nước rồi nghiệm thu lần hai. Thời gian kéo dài này kéo theo các khoản chi sau:

• Máy đào, cẩu và máy bơm nằm lại công trường thêm nhiều ngày.
• Rào chắn, biển báo và điều tiết giao thông phải duy trì lâu hơn.
• Tổ thợ bị giữ lại, làm xáo trộn kế hoạch các hạng mục khác.
• Nguy cơ vi phạm điều khoản tiến độ trong hợp đồng.

Các khoản này hiếm khi được ghi nhận riêng, nên nhiều đơn vị không thấy mối liên hệ giữa chất lượng vật tư và mức chi cuối công trình.

Sau bàn giao: bảo trì và nạo vét hố ga thu nước thải

Một hố ga thu nước thải có nhiệm vụ giữ cặn, rác và điều tiết dòng chảy trước khi nước vào cống chính. Đáy hố gồ ghề hoặc có ngăn lắng làm sai sẽ khiến cặn bám dính, xe hút bùn khó nạo vét sạch. Chu kỳ nạo vét vì thế ngắn lại, chi phí vận hành tăng đều theo năm.

Bê tông xốp còn cho nước thấm ra ngoài hoặc nước ngầm thấm vào trong. Nền quanh hố mềm dần, nắp lún, mặt đường xuất hiện vết nứt vòng quanh. Chủ đầu tư và đơn vị quản lý đường phải xử lý, còn nhà thầu bị yêu cầu bảo hành. Một hố ga lỗi kéo theo cả chuỗi công việc ngoài kế hoạch, và uy tín nhà thầu bị ảnh hưởng theo.

Danh sách kiểm tra hố ga thu nước thải trước khi đặt hàng

Những điểm dưới đây giúp kỹ sư và bộ phận mua hàng loại bỏ rủi ro từ sớm:

• Yêu cầu hồ sơ chất lượng: kết quả nén mẫu bê tông và chứng chỉ vật liệu đầu vào.
• Đối chiếu kích thước hố, vị trí và đường kính lỗ chờ với bản vẽ, đặc biệt khi cần hố ga nối cống từ nhiều hướng.
• Xem trực tiếp mẫu hoặc lô sản xuất thực tế: thành, góc cạnh, mặt tựa nắp.
• Hỏi rõ phương án gioăng, vữa và bộ phụ kiện đi kèm.
• Xác nhận tải trọng làm việc, điều kiện vận chuyển và phương án cẩu lắp.

Với các dự án có nhiều vị trí lặp lại, hố ga đúc sẵn theo kích thước chuẩn giúp rút ngắn thao tác ngoài hiện trường vì mỗi hố được lắp theo cùng một quy trình. Khi cần kích thước riêng, hãy chốt thông số với nhà máy trước khi đổ khuôn, không điều chỉnh tại công trường.

Chi phí thật nằm ở nơi ít người nhìn

Một tuyến thoát nước làm tốt gần như không ai để ý. Nắp hố nằm phẳng, nước đi đúng hướng, mặt đường êm. Những khoản phát sinh nêu trên đều là hệ quả của việc chọn vật tư chỉ dựa vào một con số trên báo cáo mua hàng.

Khi cân nhắc hố ga thu nước thải cho dự án kế tiếp, hãy tính cả quãng đường từ nhà máy đến ngày nghiệm thu. Với hố ga bê tông đúc sẵn đạt chuẩn, phần lớn các khâu nói trên đã được xử lý từ xưởng sản xuất, nên hiện trường chỉ còn việc lắp đúng và nối đúng.

Thông tin liên hệ: 

Hotline: 0906 39 18 63 – 0908 663 963 – 0915 296 896

Điện thoại: 028 6278 9955

Website: www.vlxdminhquan.com | www.betongmqb.com

Email: minhquanmqb2015@gmail.com